Yirmi yıl boyunca maskeli ve şnorkelli araştırmacılar, ABD’nin güneyindeki nehirlerin çamurlu diplerini tarayarak tatlı su midyelerini dokunarak topladı. Pek çok kabuk tanıdık görünüyordu, ancak DNA analizi başka bir şeyi ortaya koydu: Karşılarında daha önce bilinmeyen beş tür vardı.
Shedd Akvaryumu, Arkansas Eyalet Üniversitesi ve ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu’ndan bilim insanları, Missouri, Arkansas, Mississippi, Alabama, Louisiana ve Texas nehirlerinde yaşayan Obovaria cinsine ait yeni türleri tanımladı. Çalışma Zootaxa dergisinde yayımlandı. Her tür belirli bir nehir havzasına özgü ve adını bulunduğu yöreden alıyor: Obovaria sipseyensis, O. neeskaensis, O. pinetorum, O. tallahattae ve O. lumbo.
Midyeleri kabuklarından tanımak kolay değildir: Biçimleri nehrin yukarı kesimlerinden aşağı kesimlerine doğru değişir; erkeklerle dişiler de birbirinden farklıdır. Bu nedenle üç gen üzerinde yapılan genetik analiz ve dört yüzü aşkın kabuk biçiminin karşılaştırılması belirleyici rol oynadı. Görünüşe göre her büyük havza, kendine özgü bir genetik soy hattı barındırıyor.
Bu midyeler nehirlerin gerçek filtreleridir. Tek bir birey yaşamı boyunca yüz binlerce litre suyu arıtarak algleri, çamuru, besin maddelerini ve kirleticileri uzaklaştırabilir. Uzun yaşarlar; kimi zaman yüz yılı aşkın süre hayatta kalırlar ve su kalitesinin göstergesi olurlar. Ancak tatlı su midyeleri, Kuzey Amerika’nın en savunmasız hayvan grubudur: Türlerin yaklaşık üçte ikisi tehdit altındadır.
Başlıca tehditler barajlar, kirlilik, çamurla dolma ve istilacı türlerdir. Midyelerin yaşam döngüsü, larvaları için konakçı balıklara bağlıdır; barajlar ise balıkların göçünü engeller. Yeni türler nadir ve dar bir alanda yaşadıkları için hedefe yönelik koruma önlemleri gerektirir. Şimdilik bunlardan yalnızca biri için federal koruma statüsü önerilmiştir.
Bu keşif, nehirlerin biyolojik çeşitliliğine ilişkin bilgilerimizin ne kadar eksik olduğunu vurguluyor. Türleri doğru biçimde tanımlamadan yok olma risklerini değerlendirmek ve popülasyonların iyileştirilmesine yönelik çalışmaları yürütmek mümkün değildir. Yazarların da belirttiği gibi, yalnızca tanıyabildiğimiz şeyleri koruyabiliriz.
Midyeleri korumak için konakçı balıklarını incelemek, popülasyonları laboratuvarlarda yeniden oluşturmak ve ardından midyeleri nehirlere geri bırakmak gerekir — bu yöntemle birkaç türü yeniden doğaya kazandırmak şimdiden mümkün oldu.
