Gecenin zifiri karanlığında, altı adet Land Cruiser'dan oluşan bir konvoy Mozambik'in toprak yollarında ağır ağır ilerliyordu. Her araçta, yarı uykulu çitaların bulunduğu ikişer üçer kasa vardı. Böylece, bu vahşi kedilerin tarihteki en büyük nakil operasyonu başladı: 12 hayvan, 53 saatte yaklaşık 1600 kilometre yol katetti.
Çitalar, büyük kedi türleri arasında en savunmasız olanlardır. Dünyada sayıları 7100'ün altına düşmüş durumda ve her nakil işlemi yüzde 40 ila 50 arasında bir ölüm riski barındırıyor. Buna rağmen, bu tür operasyonlar olmadan türün genetik çeşitliliği hızla tükeniyor. Doğa korumacılar, hayvanları tarihi yaşam alanlarına geri döndürmek ve onlara üreme şansı tanımak için yıllardır bu nakil yöntemine başvuruyor.
Plan 2025 baharında şekillendi: Güney Afrika'dan 16 çita, Mozambik'in batısındaki Panyame Koruma Alanı'na taşınacaktı. Bölgede halihazırda "hayalet" bir çitanın izlerine rastlanmıştı ve 200 bin hektarlık çitsiz arazi, avlanma ile çiftleşme için geniş bir alan vaat ediyordu. Ancak uçuştan iki gün önce şiddetli yağışlar uygun olan tek pisti kapatınca, kısa bir uçuş yerine yıpratıcı bir kara yolculuğu başladı.
İlk adım sakinleştirmeydi. Veterinerler, hayvanların yaklaşık bir yıldır kaldığı kapalı alanlarda (boma) çalışmalarını yürüttü. İğne stresi, sıcaklık ve havasızlık gibi faktörler nedeniyle her aşama tam bir hassasiyet gerektiriyordu. Embraer tipi uçağın zemini siyah plastikle kaplanmıştı ve havada şimdiden çita idrarının o "tatlımsı ve keskin" kokusu duyuluyordu. Ardından arazi araçlarına geçildi ve bozuk yollarda saatte 16 kilometre hızla ilerleyen yavaş bir yolculuğa başlandı.
Yolculuğun 36. saatinde bir kaza meydana geldi: Bir Land Cruiser diğerine çarptı. Radyatör sızdırmaya başlasa da çitaların içinde olduğu kasalar zarar görmedi. Daha sonra, timsahların gözetimi altında Zambezi Nehri'ni teknelerle iki kez geçmek zorunda kaldılar. Sıcaklık ve yaklaşık bir gündür yemek yemeyen ekibin bitkinliği, operasyonu son derece riskli bir hale getiriyordu.
Tüm zorluklara rağmen, varıştan birkaç hafta sonra Kazi isimli dişi, yeni popülasyonun ilk üyeleri olan üç yavru dünyaya getirdi. Bu şimdilik görünen tek başarı olsa da gerçek sonuçlar ancak onlarca yıl sonra netleşecek.
Bu tür operasyonlar kurtuluş ile yok oluş arasındaki çizginin ne kadar ince olduğunu gösteriyor ve şunu hatırlatıyor: İnsanların sürekli ve bazen yıpratıcı emeği olmadan, nadir türler değişen dünyada hayatta kalamazlar.
