Etiyopya'nın güneybatısındaki Yayu Koruma Alanı'nda araştırmacılar, en son 1927 yılında görülen bir kemirgenin üç bireyini yakaladı. Bu olay insanı düşündürüyor: Doğa, sırlarını insan eliyle değiştirilmiş bir arazide bile saklayabiliyorken, türlerin yok oluşuna dair çıkarımlarımız ne kadar güvenilir?
Etiyopya amfibi sıçanı (Nilopegamys plumbeus), bilim dünyasında Amerikalı zoolog Wilfred Osgood'un kuzeybatı yaylalarındaki bir dağ deresinde topladığı tek bir örnekten bilinmektedir. O zamandan beri sayısız keşif gezisi sonuç vermedi ve tür, «kritik düzeyde tehlike altında, muhtemelen soyu tükenmiş» kategorisine alındı. Bunun başlıca nedeni, hayvancılık ve tarım nedeniyle nehir kıyılarının otlağa dönüşmesiyle ortaya çıkan yaşam alanı kaybıdır.
Yeni bulgular tamamen farklı bir bölgede, tarihi yerden yaklaşık 350 kilometre uzaklıkta gerçekleşti. Hayvanlar, sakinlerinin çamaşır yıkadığı bir köyün yakınından geçen derenin bulunduğu Yayu Biyosfer Rezervi'ndeki biyolojik çeşitlilik araştırması sırasında tuzaklara yakalandı. Büyük gözler, kahverengi renk ve yarı sucul yaşama uygun yapılar gibi dış özellikler 1928 yılındaki tanımla örtüştü. Genetik analiz henüz yapılacak, ancak keşif şimdiden türün korunmasına dair umut veriyor.
Bu kemirgen, Afrika faremsileri arasında en sucul olanlardan biridir: bulanık suda böceklerle beslenir ve büyük beyni muhtemelen tam da bu ekolojik yapıyla ilişkilidir. Alışkanlıkları hakkında bugüne kadar neredeyse hiçbir şey bilinmiyor. Yeni örnekler, koruma önlemlerinin planlanması için kritik olan davranış, üreme ve çevreye ilişkin kesin gereksinimlerin incelenmesine olanak tanıyacak.
Bu olay, koruma alanlarının kaybolmuş sayılan türler için bile son sığınak işlevi görebileceğini gösteriyor. Bu tür yerlerde sistematik araştırmaların sürdürülmesi, yalnızca nadir bulguların kaydedilmesine değil, aynı zamanda ekosistemlerin bir bütün olarak korunma stratejilerinin düzeltilmesine de yardımcı oluyor.
Koruma altındaki bölgelerde düzenli saha araştırmaları, nadir türlerin hayatta kalan popülasyonlarının zamanında tespit edilmesinin anahtarı olmayı sürdürüyor.
