Cacaoplantages in Ivoorkust worden gewoonlijk voorgesteld als zones van kaalslag, waar een monocultuur al het leven verdringt. Een recent onderzoek toonde echter aan: op deze gronden groeien al ten minste 1,05 miljard jonge wilde bomen van 272 soorten.
Het land heeft enorme oppervlakten bos verloren — van 16 miljoen hectare aan het begin van de twintigste eeuw tot minder dan drie miljoen hectare vandaag. De belangrijkste oorzaak is de uitbreiding van de landbouw. Traditionele herstelprogramma's steunen op kwekerijen en het planten van zaailingen. De nieuwe gegevens bieden een andere benadering: gebruikmaken van wat al vanzelf ontkiemt.
Onderzoekers van CIRAD en de Université Félix Houphouët-Boigny onderzochten 145 plantages in 15 districten in het zuiden van het land. In 725 proefvlakken telden zij alle jonge bomen met een diameter van minder dan 10 centimeter, inclusief piepkleine kiemplanten. Het bleek dat daar waar boeren volwassen bomen laten staan, de natuurlijke verjonging opvallend actiever en gevarieerder verloopt.
De schatting van 1,05 miljard bomen over het hele cacaoareaal — 3,7 miljoen hectare — is ruim genomen. Het werkelijke aantal kan hoger uitvallen. Deze bomen komen uit zaden die door wind en dieren zijn aangevoerd en vormen een kant-en-klare hulpbron voor het herstel van de bosbedekking zonder extra kosten voor aanplant.
De resultaten sluiten aan bij de nationale strategie PPREF en SPREF, die als doel heeft de bosbedekking van het land op 20 procent te brengen. Hulp aan natuurlijke verjonging — het behouden van volwassen bomen en het beschermen van jonge kiemplanten — wordt een economische aanvulling op traditionele methoden. In jonge en sterk vereenvoudigde aanplantingen blijft aanplanten toch nodig, maar in volwassen agrobossystemen verschuift de prioriteit naar het ondersteunen van wat al groeit.
Het onderzoek is gepubliceerd in Restoration Ecology en uitgevoerd in het kader van het project Cocoa4Future. Het toont aan dat cacao-agrarische landschappen niet noodzakelijk «ecologische doodlopende wegen» worden.
Door volwassen bomen op de plantages te behouden, ondersteunen boeren tegelijkertijd het toekomstige bos en hun eigen oogst.
