Vào tháng Tám năm 2024, tại vịnh Breid ngoài khơi bờ biển Đông Nam Cực đã xảy ra điều mà các vệ tinh không ghi nhận được kể từ năm 1979. Giữa mùa đông địa cực, khi biển ở đây thường được bao phủ bởi một lớp băng liền khối, bỗng nhiên hình thành một vùng nước mở rộng lớn — một khoảng nước trống được bao quanh bởi băng. Ở đỉnh điểm, diện tích của nó đạt 89 121 kilômét vuông, tương đương với kích thước của Bồ Đào Nha.
Các vùng nước mở gần bờ biển Nam Cực cũng từng xuất hiện trước đây: những cơn gió mạnh từ lục địa thường xuyên đẩy băng ra biển khơi. Nhưng một vùng nước mở giữa đại dương với quy mô như vậy vào mùa đông ở khu vực này là một hiện tượng chưa từng có. Các nhà khoa học dưới sự lãnh đạo của Jibanjyoti Swain từ Đại học Bharathidasan của Ấn Độ đã tìm ra nguyên nhân. Nghiên cứu của họ được công bố trên tạp chí Geophysical Research Letters.
Mọi chuyện bắt đầu từ rất lâu trước khi nước mở xuất hiện. Ngay từ đầu tháng Bảy, nồng độ băng biển trong khu vực vịnh vẫn duy trì ở mức khoảng 96 phần trăm. Đến cuối tháng, nó giảm xuống dưới 25 phần trăm. Lớp băng dần dần suy yếu. Vai trò chính thuộc về sáu dòng sông khí quyển mạnh mẽ — những luồng hẹp của không khí ấm và ẩm kéo dài từ các vĩ độ thấp hơn về phía cực. Chúng đi qua khu vực từ ngày 6 tháng Bảy đến ngày 6 tháng Tám. Về cường độ vận chuyển hơi ẩm, nhiều luồng trong số đó vượt quá phân vị thứ 99 trong toàn bộ thời gian quan sát từ năm 1979 đến năm 2023.
Những luồng này mang đến hơi ấm bất thường: nhiệt độ không khí tăng cao hơn khoảng 19 độ so với mức bình thường. Những đám mây dày đặc và lượng tuyết rơi tăng cao hoạt động như một tấm chăn, ngăn cản bề mặt tỏa nhiệt ra không gian. Kết quả là sự phát triển của băng bị chậm lại. Đồng thời, gió nâng nước ấm hơn từ sâu trong đại dương lên. Một đợt sóng nhiệt biển xuất hiện, khiến lớp bề mặt không thể nguội đi đến điểm đóng băng.
Ngày 4 tháng Tám, những vùng nước mở đáng kể đầu tiên xuất hiện. Vùng nước mở nhanh chóng lan rộng: ngày 6 tháng Tám, diện tích của nó đạt khoảng 21,6 nghìn kilômét vuông, ngày 7 tháng Tám — đã gần 77 nghìn. Ngày hôm sau, nó đạt mức tối đa. Vài ngày sau, những cơn gió lạnh hơn từ phía bắc cho phép băng phục hồi một phần ở các rìa, và vùng nước mở bị bao quanh trong một vòng băng. Đến ngày 10 tháng Tám, vùng nước mở bắt đầu thu hẹp.
Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh diện tích băng biển mùa đông ở Nam Cực nói chung đang giảm trong những năm gần đây. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh: vùng nước mở không hình thành do một yếu tố duy nhất, mà do sự trùng hợp hiếm hoi của các điều kiện khí quyển và đại dương cực đoan. Hiểu được những tương tác như vậy sẽ giúp dự báo chính xác hơn hành vi của băng Nam Cực trong bối cảnh khí hậu đang thay đổi.
