2024 yılının ağustos ayında Doğu Antarktika kıyılarındaki Breid Körfezi'nde uyduların 1979 yılından bu yana kaydetmediği bir şey meydana geldi. Kutup kışının ortasında, deniz burada genellikle kesintisiz bir buz tabakasıyla kaplıyken, aniden devasa bir buzdeligi — buzla çevrili açık su alanı — oluştu. Zirvede alanı 89 121 kilometrekareye ulaştı; bu da yaklaşık olarak Portekiz'in büyüklüğüne karşılık geliyor.
Antarktika kıyılarındaki buzdeligleri daha önce de görülmüştü: kıtadan esen güçlü rüzgarlar buzları açık denize sürükler. Ancak bu bölgede kışın bu ölçekte bir açık okyanus buzdeliği eşi benzeri görülmemiş bir olaydır. Hindistan'daki Bharathidasan Üniversitesi'nden Jibanjyoti Svain liderliğindeki bilim insanları nedenlerini ortaya çıkardı. Araştırmaları Geophysical Research Letters dergisinde yayımlandı.
Her şey açık suyun ortaya çıkmasından çok önce başladı. Daha temmuz başında körfez bölgesindeki deniz buzu yoğunluğu yaklaşık 96 oranında seyrediyordu. Ay sonuna doğru 25 oranının altına düştü. Buz örtüsü giderek zayıfladı. Başlıca rolü, daha düşük enlemlerden kutba doğru uzanan sıcak ve nemli havanın dar akımları olan altı güçlü atmosferik nehir oynadı. Bunlar 6 temmuz ile 6 ağustos arasında bölgenin üzerinden geçti. Nem taşıma gücü bakımından birçoğu 1979 ile 2023 yılları arasındaki tüm gözlem dönemine ait 99. yüzdelik dilimin üzerindeydi.
Bu akımlar anormal sıcaklık getirdi: hava sıcaklığı normalin yaklaşık 19 derece üzerine çıktı. Yoğun bulutlar ve artan kar yağışı bir battaniye gibi davranarak yüzeyin ısısını uzaya vermesini engelledi. Sonuç olarak buzun büyümesi yavaşladı. Aynı zamanda rüzgarlar okyanusun derinliklerinden daha sıcak suyu yukarı taşıdı. Yüzey katmanının donma noktasına kadar soğumasını engelleyen bir deniz sıcaklık dalgası oluştu.
4 ağustosta ilk belirgin açık su alanları ortaya çıktı. Buzdeliği hızla genişledi: 6 ağustosta alanı yaklaşık 21,6 bin kilometrekare, 7 ağustosta ise neredeyse 77 bin kilometrekare oldu. Ertesi gün zirveye ulaştı. Birkaç gün sonra kuzeyden gelen daha soğuk rüzgarlar buzun kenarlarda kısmen yeniden oluşmasını sağladı ve açık su bir buz halkası içinde kaldı. 10 ağustosa gelindiğinde buzdeliği küçülmeye başladı.
Bu olay, son yıllarda Antarktika deniz buzunun kış alanındaki genel azalmanın arka planında meydana geldi. Araştırmacılar şunu vurguluyor: buzdeliği tek bir etkenden değil, aşırı atmosferik ve okyanusal koşulların nadir bir çakışmasından kaynaklandı. Bu tür etkileşimlerin anlaşılması, değişen iklimde Antarktika buzunun davranışını daha doğru tahmin etmeye yardımcı olacaktır.
