Trước đây, giới khoa học từng cho rằng dưới lớp băng dày đặc của Đông Nam Cực là một nền cổ (craton) tương đối phẳng và lâu đời — một phần vỏ Trái Đất ổn định còn sót lại từ thời siêu lục địa Gondwana. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới được Escape Velocity Space News đăng tải lại vẽ nên một viễn cảnh hoàn toàn khác: một địa hình hình quạt phức tạp được hình thành do quá trình giãn nở xoay.
Bài viết trên trang cosmoquest.org ngày 24 tháng 6 năm 2026 dựa trên công trình của một nhóm nghiên cứu quốc tế do Egidio Armadillo dẫn đầu, được công bố trên tạp chí Nature Geoscience. Các nhà khoa học đã kết hợp dữ liệu từ thăm dò radar, trọng lực, địa chấn và đo từ trường, sau đó áp dụng các mô hình máy tính để tìm hiểu xem địa hình này sẽ "phục hồi" như thế nào sau khi băng tan.
Theo nguồn tin này, độ dày của lớp băng đạt tới 5 km ở những điểm sâu nhất và trung bình khoảng 3 km. Chính khối lượng khổng lồ này đã che giấu những chi tiết về cấu trúc của lục địa. Trước đây, người ta giả định rằng dưới lớp băng là một nền cổ "tẻ nhạt", nhưng kết quả phân tích cho thấy cấu trúc hình quạt của các bồn trũng được hình thành khi một mảng vỏ Trái Đất xoay quanh một điểm và thực sự đã "mở rộng ra như một chiếc quạt".
Escape Velocity Space News nhấn mạnh ý nghĩa thực tiễn của khám phá này: hình dạng địa hình dưới băng ảnh hưởng trực tiếp đến sự di chuyển của các dòng sông băng và độ chính xác của các dự báo về tốc độ tan băng. Việc bổ sung các chi tiết mới vào các mô hình sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự thay đổi mực nước biển trong tương lai.
Nguồn tin lưu ý rằng việc thấu hiểu lịch sử Trái Đất được xây dựng dựa trên việc nghiên cứu các cảnh quan hiện tại và sự chuyển động của chúng. Nơi nào có núi là nơi các mảng kiến tạo va chạm; nơi nào các đường nét và khoáng sản trùng khớp là nơi các lục địa bị tách rời. Riêng tại Nam Cực, các nhà nghiên cứu phải dựa vào các phương pháp đo đạc từ xa, và giờ đây bức tranh toàn cảnh đang trở nên phức tạp hơn nhiều so với những hình dung trước đây.
Theo báo cáo, khám phá này làm thay đổi cái nhìn về quá trình tiến hóa địa chất của khu vực và đưa ra những định hướng nghiên cứu mới. Các công trình tiếp theo sẽ giúp làm rõ chính xác cách thức địa hình hình quạt này hình thành cũng như những quá trình nào vẫn đang tiếp diễn dưới lớp băng ngày nay.
Nghiên cứu này cho thấy ngay cả những phần ẩn khuất nhất của hành tinh cũng có thể chứa đựng những câu chuyện địa chất bất ngờ, vốn cần được cân nhắc kỹ lưỡng trong việc mô phỏng khí hậu và các tiến trình băng hà.
