Dotychczas sądzono, że pod pokrywą lodową Antarktydy Wschodniej spoczywa stosunkowo płaski i stary kraton – stabilny fragment litosfery zachowany z czasów superkontynentu Gondwany. Nowe badanie, o którym informuje serwis Escape Velocity Space News, przedstawia jednak zupełnie inny obraz: złożoną, wachlarzowatą rzeźbę terenu, powstałą w wyniku rozciągania rotacyjnego.
Artykuł w serwisie cosmoquest.org z 24 czerwca 2026 roku opiera się na pracy międzynarodowego zespołu pod kierownictwem Egidio Armadillo, opublikowanej w Nature Geoscience. Naukowcy zestawili dane z sondowania radarowego, grawimetrii, sejsmiki oraz pomiarów magnetycznych, a następnie wykorzystali modele komputerowe, aby zrozumieć, w jaki sposób ukształtowanie terenu będzie się „podnosić” po stopieniu lodu.
Według źródła grubość pokrywy lodowej sięga 5 km w najgłębszych miejscach, a średnio wynosi około 3 km. To właśnie ta masa skrywała szczegóły budowy kontynentu. Wcześniej zakładano, że pod lodem znajduje się „nudny” kraton, jednak analizy wykazały obecność wachlarzowatych basenów, które powstały, gdy jeden z fragmentów skorupy ziemskiej obrócił się wokół punktu osiowego i dosłownie „rozłożył się jak wachlarz”.
Escape Velocity Space News podkreśla praktyczne znaczenie tego odkrycia: kształt rzeźby podlodowcowej bezpośrednio wpływa na ruch lodowców oraz precyzję prognoz dotyczących ich topnienia. Uwzględnienie nowych szczegółów w modelach pozwoli lepiej zrozumieć, jak w przyszłości zmieni się poziom mórz.
Źródło zauważa, że poznawanie historii Ziemi opiera się na badaniu współczesnych krajobrazów i ich ruchów. Tam, gdzie widoczne są góry, dochodzi do zderzeń płyt; tam, gdzie pokrywają się kontury i minerały, następuje rozpad kontynentów. W przypadku Antarktydy trzeba jednak polegać na metodach teledetekcyjnych, a obecny obraz okazuje się znacznie bardziej skomplikowany niż wcześniejsze wyobrażenia.
Zgodnie z raportem odkrycie to zmienia spojrzenie na ewolucję geologiczną regionu i wyznacza nowe kierunki badań. Dalsze prace pomogą doprecyzować, w jaki sposób formowała się ta wachlarzowata rzeźba terenu oraz jakie procesy zachodzą pod lodem obecnie.
Badanie pokazuje, że nawet najbardziej ukryte zakątki planety mogą skrywać nieoczekiwane historie geologiczne, które warto brać pod uwagę podczas modelowania klimatu i procesów lodowcowych.
