Tại khu vực Mount Brown South thuộc Đông Nam Cực, các nhà khoa học đã phát hiện ra cryptotephra - những mảnh thủy tinh núi lửa siêu hiển vi được gió cuốn từ xa đến và lưu giữ trong lớp băng tuyết vùng ven biển. <\/p>
Nghiên cứu này do một nhóm chuyên gia quốc tế dưới sự dẫn dắt của Đại học Tasmania thực hiện và được Đối tác Chương trình Nam Cực của Úc công bố vào ngày 19 tháng 6 năm 2026. Tạp chí Climate of the Past đã mô tả kết quả phân tích sơ bộ từ lõi băng dài khoảng 300 mét được khoan trong giai đoạn 2017–2018. Tập trung vào kỷ nguyên vệ tinh (giai đoạn 1979–2017), các nhà nghiên cứu xác nhận rằng ngay cả những hạt tro bụi không thể nhìn thấy bằng mắt thường cũng có khả năng vượt hàng nghìn kilomet để tồn tại trong băng Nam Cực. <\/p>
Tiến sĩ Meg Harlan, tác giả chính của công trình, nhận định rằng lõi băng này mở ra một góc nhìn mới về hoạt động núi lửa ở Nam Bán cầu, sự lưu thông khí quyển và tác động của các đợt phun trào đối với khí hậu. Hai lớp cryptotephra đã được xác định là thuộc về các sự kiện cụ thể: vụ phun trào năm 1985 của núi lửa Erebus trên đảo Ross ở Nam Cực và vụ nổ dữ dội của núi lửa Cerro Hudson tại Chile năm 1991. Đây là lần đầu tiên tro bụi từ vụ phun trào của núi lửa Cerro Hudson được xác nhận là đã rơi xuống và lưu giữ trong băng Nam Cực. <\/p>
Việc tìm kiếm những dấu vết này thường được ví như "mò kim đáy bể" bởi các lớp tro núi lửa trong lõi băng Nam Cực cực kỳ hiếm gặp và nằm rải rác trong hàng chục, thậm chí hàng trăm mét băng. Nhóm nghiên cứu đã phát triển một phương pháp mới, kết hợp các mô hình vận chuyển khí quyển với các tín hiệu hóa học ngay trong lõi băng. Cách tiếp cận này giúp việc lấy mẫu trở nên có mục tiêu hơn và giảm bớt đáng kể khối lượng công việc thủ công. <\/p>
Thành công này cho thấy lộ trình di chuyển của tro bụi phức tạp hơn nhiều so với quan niệm trước đây: vật chất không chỉ đến từ các nguồn lân cận tại Nam Cực mà còn từ cả Nam Mỹ. Những phát hiện như vậy giúp xác định niên đại của các kho lưu trữ băng một cách chính xác hơn bằng cách phân tách tín hiệu từ các đợt phun trào khác nhau, đồng thời hiểu rõ hơn sức ảnh hưởng của hoạt động núi lửa đối với biến đổi khí hậu trong quá khứ. <\/p>
Lõi băng Mount Brown South nằm ở khu vực nơi các dòng khí từ Nam Ấn Độ Dương mang theo vật chất từ nhiều vĩ độ khác nhau, biến nơi đây thành kho lưu trữ dữ liệu quý giá về hoạt động núi lửa ở Nam Bán cầu. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng đáng kể cơ sở dữ liệu về các vụ phun trào ở phương nam và cải thiện độ chính xác của các mô hình khí hậu. <\/p>
Việc hiểu rõ hơn về cách thức và địa điểm lưu giữ dấu vết của các vụ phun trào cổ xưa sẽ giúp đánh giá chính xác hơn tác động của chúng đối với các dữ liệu khí hậu lịch sử. <\/p>
