Uzun süre, İber Yarımadası'nda bağcılığın temelini Romalıların, fetihleriyle birlikte üzüm kültürünü de oraya taşıyarak attığı düşünülüyordu. Üzüm çekirdeklerinin antik DNA'sı üzerine yapılan yeni bir araştırma bu görüşü çürütüyor ve yetiştiriciliğin başlangıcını üç bin yıl öncesine, Fenikeli yerleşimcilere taşıyor.
Valensiya Üniversitesi, Bağcılık ve Şarapçılık Enstitüsü ile diğer kurumlardan uluslararası bir bilim insanı ekibi, İspanya ve Sardunya'dan 28 arkeolojik çekirdek analiz etti. Güneybatı İspanya'dan, yaklaşık 1000 yılına tarihlenen en eski evcilleştirilmiş örnekler, Doğu Akdeniz çeşitlerinin genetik izlerini taşıyor. Bu veriler, aynı dönemde Gadir'i (günümüzdeki Cádiz) kuran Fenikelilerin ortaya çıkışına dair arkeolojik kanıtlarla örtüşüyor.
Getirilen asmalar kısa sürede yerel yabani üzümlerle melezlendi. Daha Demir Çağı'nda, birçok geleneksel İber çeşidinin temelini oluşturan yeni soylar şekillendi. Anne soyundan aktarılan kloroplast DNA'sı, bu aile bağlarını yüzyıllar boyunca izlemeye yardımcı oldu.
Current Biology'de yayımlanan araştırma, 2500 yıl önce yarımadada zaten belirgin bir İber üzüm grubunun var olduğunu gösteriyor. Bazı soylar günümüze kadar ulaştı: hebén çeşidi en az 1100 yıldır klonal olarak yetiştiriliyor ve Valensiya'dan Orta Çağ çekirdekleri, günümüzdeki pasa valenciana ile genetik olarak yakın.
Güney ve doğu İberya'da ticari şarapçılık, daha milattan önce VIII. yüzyılın sonunda, Romalıların gelişinden beş yüzyıl önce gelişip serpildi. Fenikeliler yalnızca asmaları getirmekle kalmadı, yerel bitkilerle melezlenme yoluyla onların yeni koşullara uyum sağlamasını da teşvik etti.
Böylece İspanya'da şarabın tarihi, erken kültürel alışverişin, hızlı yerel uyumun ve bugün hâlâ İber bağlarında yetişen çeşitlerin şaşırtıcı sürekliliğinin öyküsü olarak beliriyor.
