Lange tijd werd aangenomen dat de Romeinen de basis legden voor de wijnbouw op het Iberisch Schiereiland door de druiventeelt mee te brengen met hun veroveringen. Een nieuw onderzoek naar oeroud DNA van druivenzaden weerlegt deze opvatting en verplaatst het begin van de cultivatie naar drieduizend jaar geleden — naar de Fenicische kolonisten.
Een internationaal team van wetenschappers van de Universiteit van Valencia, het Instituut voor Wijnbouw en Wijnbereiding en andere instellingen analyseerde 28 archeologische zaden uit Spanje en Sardinië. De vroegste gedomesticeerde exemplaren uit het zuidwesten van Spanje, daterend van rond 1000 jaar voor onze jaartelling, vertonen genetische kenmerken van Oost-Mediterrane rassen. Deze gegevens komen overeen met de archeologische bewijzen van de komst van de Feniciërs, die Gadir (het huidige Cádiz) rond dezelfde tijd stichtten.
De meegebrachte wijnstokken kruisten zich al snel met de plaatselijke wilde druiven. Al in de ijzertijd ontstonden nieuwe lijnen die de basis vormden voor vele traditionele Iberische rassen. Het chloroplast-DNA, dat via de moederlijke lijn wordt doorgegeven, hielp deze familiebanden door de eeuwen heen te traceren.
Het onderzoek, gepubliceerd in Current Biology, toont aan dat er 2500 jaar geleden op het schiereiland al een aparte Iberische druivengroep bestond. Sommige lijnen hebben tot op de dag van vandaag overleefd: het ras hebén wordt al minstens 1100 jaar klonaal gekweekt, en middeleeuwse zaden uit Valencia zijn genetisch nauw verwant aan de hedendaagse pasa valenciana.
De commerciële wijnbereiding in het zuiden en oosten van Iberië bloeide al tegen het einde van de achtste eeuw voor onze jaartelling — vijf eeuwen voor de komst van de Romeinen. De Feniciërs brachten niet alleen wijnstokken mee, maar stimuleerden ook hun aanpassing aan de nieuwe omstandigheden door hybridisatie met plaatselijke planten.
Zo komt de geschiedenis van de wijn in Spanje naar voren als een geschiedenis van vroege culturele uitwisseling, snelle plaatselijke aanpassing en een verrassende continuïteit van rassen die tot op heden in Iberische wijngaarden groeien.
