Tropikal ormanlarda ve serin çayırlarda çiçekler yüzyıllardır aynı ortaklara — arılara, kelebeklere ya da kuşlara — güvenegeldi. Ancak yeni bir araştırma gösteriyor ki bu bağların ne kadar dar olacağını coğrafi konum değil, sıcaklık ve yağış belirliyor.
32 ülkeden 142 bilim insanından oluşan uluslararası bir ekip, 3415 bitki-tozlaştırıcı etkileşim ağını analiz etti. Veriler, 5343 tozlaştırıcı türü ile 6126 bitki türü arasındaki 110 binden fazla teması kapsıyordu. Sonuçlar Nature Ecology & Evolution dergisinde yayımlandı ve tropiklerde uzmanlaşmanın her zaman daha yüksek olduğuna dair önceki görüşü çürütüyor.
Enlem yerine kilit faktörlerin yıllık ortalama sıcaklık ve yağış rejimi olduğu ortaya çıktı. İstikrarlı sıcak iklime ve bol yağışa sahip bölgelerde bağlar sıklıkla daha uzmanlaşmış olurken, sıcaklığın keskin dalgalanmalar gösterdiği ya da yağışın düzensiz olduğu bölgelerde bitkiler ve tozlaştırıcılar daha sık farklı ortaklara «geçiş yapıyor».
KwaZulu-Natal Üniversitesi'nden Profesör Michael Lattorff'a göre Güney Afrika, küresel veri tabanlarında hâlâ zayıf temsil ediliyor. Yerel yağış ve mevsimsellik örüntüleri, Avrupa ya da Kuzey Amerika'dakinden farklı tablolar ortaya koyabilir. Üstelik tam da burada iklim kaymaları, habitat kaybı ve kontrolsüz pestisit kullanımı, çiçekler ile tozlaştırıcılarının alışılmış buluşmalarını şimdiden değiştiriyor.
Alışılmış ortaklar çiçeklenme zamanı ya da erişilebilirlik açısından artık örtüşmediğinde, dar bir yardımcı çevresine bağımlı türler en büyük tehdit altında kalıyor. Bu durum, hayvanlarla tozlaşmaya bağımlı olan meyve, sebze, sert kabuklu yemiş ve baharat ürünlerinin verimini doğrudan etkiliyor.
Pratik adımlar basit ve herkes için erişilebilir: doğal bitki örtüsünden adacıklar korumak, çeşitli — yerel türler de dahil — çiçekli bitkiler dikmek ve zararlı kimyasalların kullanımını azaltmak. Bu tür önlemler, değişen iklim koşullarında bile tozlaştırıcıların yiyecek ve barınak bulmasına yardımcı oluyor.
Bu kadim birliktelikleri korumak için yerel araştırmalara yatırım yapmak gerekiyor — ısınmanın ve yağış rejimindeki değişimin her bölgede bitkiler ile tozlaştırıcıların buluşmalarını tam olarak nasıl yeniden şekillendireceğini ancak bu araştırmalar gösterecek.
