1990'lı yıllarda Yeni İngiltere'nin kırsal yollarında seyreden bir otomobilin ön camında onlarca böcek kalırdı. Bugün ise bu tür izlere neredeyse hiç rastlanmıyor. Araştırmacıların 'ön cam testi' olarak adlandırdığı bu basit yöntem, yabani tozlaştırıcıların sayısının ne kadar keskin bir şekilde azaldığını açıkça gösteriyor.
Paslı lekeli bombus arısının (Bombus affinis) kaderi özellikle endişe verici. Yeni İngiltere'de en son 1999 yılında, doğu kıyısında ise 2009'de görüldü. Tür, 2017 yılından bu yana ABD'de nesli tükenmekte olanlar listesinde yer alıyor: popülasyon yüzde 87 oranında azaldı. Nedenleri biliniyor; pestisitler ve yaşam alanı kaybı. Bu bombus arıları ve diğer yabani arılar olmadan, birçok mahsulün verimi gözle görülür şekilde düşüyor.
Profesör Damon Hall liderliğindeki Northeastern Üniversitesi araştırmacıları, sıradan belediyelerin durumu değiştirip değiştiremeyeceğini test etmeye karar verdiler. Ekip, 2026 yılının Ocak ayından bu yana Yeni İngiltere ve New York eyaletindeki 2500'dan fazla şehir ve kasabanın politikalarını inceliyor. Yabani çiçek dikimi, yol kenarlarındaki çimlerin biçilme sıklığının azaltılması, 'tozlaştırıcı yolları' oluşturulması ve hatta belediye binalarındaki yeşil çatılar hakkında veriler topluyorlar.
İlk örnekler şimdiden görülmeye başlandı. Somerville'de (Massachusetts) bir tozlaştırıcı eylem planı kabul edildi: sakinlere yabani çiçekler dikmeleri ve hatta balkonlarda saksı kullanmaları tavsiye ediliyor. Boston ve Bangor'da şehir binalarının çatılarına arı kovanları yerleştiriliyor, Keene'de (New Hampshire) ise uygun alanların envanteri çıkarılıyor. Maine eyaletinde ise sakinlerden, nerede hala görüldüğünü anlamak için nadir bulunan bombus arısının fotoğraflarını çekmeleri isteniyor.
Yaklaşımın özü basit: kusursuzca biçilmiş çimler yerine karahindiba, yonca ve diğer ballı bitkilerin bulunduğu alanlar. Biçme işleminin azaltılması, çiçeklere açmaları için zaman tanıyor ve böceklere sığınak sağlıyor. Bu tür önlemler büyük bütçeler gerektirmiyor ancak kentsel alanların alışılagelmiş görünümünü değiştiriyor. Yoğun yapılaşmanın olduğu yerlerde bile tozlaştırıcıların yaşaması için koşullar oluşturulabileceğini gösteriyorlar.
Hall ve öğrencileri Madison Farmer, Madison Oxnard ve Ella Froah'ın projesi henüz veri toplama aşamasında. Şehirlerin yerel yönetmeliklerini, bütçelerini ve planlarını analiz ediyorlar; gerektiğinde ise ayrıntılı bilgi için yönetimleri arıyorlar. Amaç, hangi çözümlerin en iyi sonucu verdiğini ve bunların nasıl yaygınlaştırılabileceğini anlamak. Eğer tek bir tür bile kurtarılabilirse, bu diğer arılara ve nihayetinde beslenmemizin bağlı olduğu mahsullere yardımcı olacaktır.
Yabani çiçekler diken ve çimleri daha seyrek biçen belediyeler, tozlaştırıcıların ve mahsullerin korunmasına doğrudan yardımcı oluyor.
