Uluslararası Uzay İstasyonu'nun dış kaplamasında, minik yosun sporları, sıcaklığın eksi 150 ile artı 120 derece arasında değiştiği, atmosferin olmadığı ve ultraviyolenin hiçbir koruma olmadan çarptığı koşullarda 283 gün geçirdi. Dünya'ya döndüklerinde, sporların yüzde 80'ünden fazlası çimlendi ve normal bitkiler oluşturdu. Bu, çok hücreli bir bitkinin açık uzayda bu kadar uzun süre hayatta kaldığı ve üreme yeteneğini koruduğu ilk doğrulanmış vakadır.
Deney, Japon bilim insanları tarafından Physcomitrium patens model türüyle gerçekleştirildi - Dünya'da çıplak toprak alanlarını kolonize etme yeteneğiyle bilinen sıradan bir kara yosunu. Sporlar, doğal koruyucu kapsüller olan sporangiumlara yerleştirildi. Yer testleri ve uçuşun gösterdiği gibi, bu kapsül zararlı ultraviyole radyasyonu emdi ve genetik materyali korudu. Onsuz, hayatta kalma oranı neredeyse sıfıra düştü.
Dünya'da yosunlar, yaklaşık yarım milyar yıl önce karaya çıkan ilk bitkilerden biridir. Tüm kitlesel yok oluşları atlattılar çünkü tamamen kuruma durumuna girebiliyorlar ve suyla ilk temasta yeniden canlanabiliyorlar. Uzay deneyi, bu kadim mekanizmaların atmosferin ötesinde de çalıştığını gösterdi. Görünüşe göre, gezegenimizdeki evrim, burada hiç var olmamış koşullara dayanabilen hücreler yarattı.
Gelecekteki Ay veya Mars görevleri için bu, pratik olanaklar sunuyor. Yosunlar hızla büyür, oksijen üretir ve kapalı yaşam destek sistemlerinin temelini oluşturabilir. Japon ekip şimdiden birkaç yıla kadar daha uzun süreli maruziyetler planlıyor. Ancak şunu anlamak önemlidir: Yosunun başarısı, Dünya biyosferinin kırılganlığını ortadan kaldırmaz. Sadece gezegenimizde yaşamın ortaya çıktığı ve korunduğu koşulların ne kadar benzersiz olduğunu hatırlatır.
Günlük yaşamda, eski kiremitlerdeki veya orman gölgesindeki yeşil tabakanın, vakuma ve radyasyona dayanabilen organizmaların torunları olduğunu nadiren düşünürüz. Onların dayanıklılığı, Dünya'nın en zorlu köşelerinde - Antarktika'da, volkanik alanlarda, çöllerde - milyonlarca yıllık bir 'eğitimin' sonucudur. Uzay, burada zaten var olanı doğruladı.
Araştırma iScience dergisinde yayınlandı ve 2023 yılında Dünya'ya dönen gerçek örneklere dayanıyor. Veriler, sporangiumların etkili bir şekilde koruduğu ultraviyole dışında, kozmik faktörlerin tam etkisi altında bile yüksek hayatta kalma oranı gösteriyor.
Dünya ekosistemlerine özen göstererek, yalnızca tanıdık doğayı değil, aynı zamanda onun ötesinde yaşam için potansiyel 'yapı taşlarını' da koruyoruz.
