Mùa thu này, Elon Musk đã công khai thừa nhận sự tồn tại của một vấn đề mà Tesla đang nỗ lực giải quyết: robotaxi ở Austin không xử lý được việc lái xe ban đêm. Đầu tháng Mười năm 2026, dịch vụ chỉ có thể hoạt động đến 23:00 — và đó đã là một bước tiến. Nguyên nhân vẫn vậy: các thuật toán cực kỳ khó nhận diện những vật thể nhỏ, độ tương phản thấp trong bóng tối, đặc biệt là trên nền nhựa đường có tông màu tương tự.
Dịch vụ ra mắt vào tháng Sáu năm 2025 trên Model Y với lịch trình ban đầu đến nửa đêm, dần dần thu hẹp khung giờ ban đêm do những hạn chế kỹ thuật. Việc mở rộng thêm một giờ gần đây — từ 22:00 đến 23:00 — là một bước tiến mang tính biểu tượng, nhưng cũng làm nổi bật vấn đề cốt lõi của cách tiếp cận thuần thị giác đối với lái xe tự hành. Musk đã thẳng thắn phát biểu trên X: "Vấn đề chính mà chúng tôi đang cố giải quyết là đảm bảo không tông vào thú nuôi trong nhà khi khó nhìn thấy chúng vào ban đêm. Theo đúng nghĩa đen, chúng tôi đang cố tránh những chú mèo xám trên nền nhựa đường xám trong bóng tối".
Bản chất kỹ thuật của vấn đề nằm ở lựa chọn chiến lược của Tesla: chỉ dựa vào camera và mạng nơ-ron. Điều này trái ngược với cách tiếp cận của các đối thủ. Lidar là một cảm biến chủ động, quét môi trường xung quanh bằng các xung laser và dựng bản đồ ba chiều bất kể ánh sáng. Camera thì lại là những cảm biến thụ động, phụ thuộc vào ánh sáng phản xạ và độ tương phản. Một chú mèo xám trên nền nhựa đường xám vào ban đêm cung cấp rất ít thông tin, và ngay cả những mạng nơ-ron tiên tiến hiện vẫn chưa đảm bảo phát hiện đáng tin cậy.
Lời thừa nhận này được đưa ra trong bối cảnh cuộc điều tra nghiêm trọng của Cơ quan Quản lý An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Hoa Kỳ (NHTSA). Cơ quan này đang tiến hành phân tích kỹ thuật đối với 3,2 triệu xe Tesla có tính năng Full Self-Driving, điều tra chín sự cố, trong đó có một vụ gây tử vong. Tất cả đều xảy ra khi tầm nhìn bị giảm — dưới ánh nắng chói mắt, sương mù hoặc bụi. Một tài liệu nội bộ của công ty với tiêu đề đầy ẩn ý "Radar cứu chúng ta" đã lọt vào tầm ngắm của các điều tra viên — một gợi ý rằng ngay cả Tesla cũng hiểu hệ thống của mình yếu ở đâu.
Trong khi Tesla hoàn thiện kiến trúc dựa trên camera, các đối thủ lại phát triển những cách tiếp cận kết hợp. Waymo tại chính Austin sở hữu đội xe hơn 1,1 nghìn chiếc, sử dụng kết hợp nhiều loại cảm biến. Để so sánh: một tháng trước, Cybercab (taxi tự hành mới của Tesla không có vô lăng và bàn đạp) đã ra đường ở Austin với 45 xe. Đến đầu tháng Mười, đội xe được cấp phép đã tăng lên 169 chiếc — tốc độ tăng trưởng ấn tượng, nhưng vẫn còn kém xa quy mô của Waymo. Câu hỏi chính vẫn còn bỏ ngỏ: liệu hành khách có thể tin tưởng Tesla trong điều kiện đô thị thực tế, khi màn đêm buông xuống sớm và ánh đèn pha của xe ngược chiều gây nhiễu?
Tiến bộ đang diễn ra, nhưng một cách thận trọng. Việc cải thiện các thuật toán phân tích photon có thể giúp ích, tuy nhiên những tình huống ban đêm có độ tương phản thấp vẫn là một thử thách cam go đối với một kiến trúc đặt cược tất cả vào thị giác và không gì khác.
