Adelaide Hayvanat Bahçesi'nde çalışanların gözü önünde parlak yeşil, neredeyse floresan bir yumurta kümesi belirdi — 34 yıl aradan sonra ilk kez. Martina adlı on yaşındaki dişi güney kasuarı, on üç yaşındaki erkek Jeffrey ile özenle planlanmış bir tanışmanın ardından yumurtladı. Bu olay, nadir kuşların esaret altında yetiştirilmesine yönelik uzun denemeler tarihinde beklenmedik bir zafer oldu.
Güney kasuarları, Avustralya ve Yeni Gine'nin yağmur ormanlarında yaşayan iri, yalnız ve zaman zaman saldırgan kuşlardır. Doğada yaklaşık dört buçuk bin bireyleri kalmıştır ve başlıca tehdit, ormansızlaşma, yollar ve köpek saldırıları nedeniyle yaşam alanlarının kaybıdır. Hayvanat bahçelerinde bu kuşların üretilmesi özellikle zordur: erkekler ve dişiler genellikle ayrı durur ve yalnızca üreme mevsiminde birbirlerine karşı hoşgörü gösterirler. Hayvanat bahçesi çalışanları, çifti ağustos ayında bir araya getirmeden önce aylarca davranışlarını izledi — alçak "bum" seslerini dinlediler, tel örgünün yanında birlikte nasıl yem yediklerini gözlemlediler.
Tanışma başarılı geçti: Jeffrey önce dikkatlice yaklaştı, sonra Martina'nın tüylerini temizlemeye başladı ve aynı gün çiftleştiler. O zamandan beri çiftleşmeler tekrarlandı. Şimdi Martina iki-üç yumurta daha yumurtlayabilir — normal küme büyüklüğü üç ile beş arasındadır. Biliverdin pigmentinden kaynaklanan yeşil kabuk rengi, tropikal ormanın yaprakları arasında doğal bir kamuflaj sağlar. Hayvanat bahçesinde yumurtalar kafesin en ön kısmında duruyor, bu yüzden bakıcılar mahremiyet için ek kumaş ekledi.
Kuluçkayı erkek üstlenecek — türün geleneğine göre yumurtaları yaklaşık elli gün boyunca o kuluçkaya yatırır ve sonra yavruları büyütür. Yumurtaların döllenip döllenmediği henüz bilinmiyor ve yavruların çıkacağı garanti edilemez. Adelaide'de son başarılı kuluçka 1992 yılındaydı ve ilk yavru daha 1968 yılında yumurtadan çıkmıştı. Avustralasya hayvanat bahçeleri birliğinin yürüttüğü üretim programı için her böyle küme, genetik çeşitliliğin korunmasına doğru önemli bir adımdır.
Kasuarlar ekosistemde kilit bir rol oynar: yüzlerce bitki türünün tohumlarını taşır ve gübreleriyle toprağı besler. Ormanlardan yok olmaları, yalnızca görkemli bir kuşun değil, tropikal biyoçeşitliliğin yenilenmesini sağlayan bütün bir mekanizmanın da kaybı anlamına gelirdi. Hayvanat bahçesi programları doğanın yerini tutmaz, ama yaşam alanlarının korunması için mücadele sürerken türün hayatta kalmasına bir şans verir.
Martina ve Jeffrey'nin başarısı, yalnız ve talepkâr hayvanlarla çalışmanın ne kadar incelikli ve sabırlı olması gerektiğini gösteriyor: doğru an, dikkatli gözlem ve kuşlara alan tanımaya hazır olmak.
