Yeni Zelanda'da dişi wētāpunga (Deinacrida heteracantha) yetmiş grama kadar ağırlığa ulaşabiliyor — yaklaşık yetişkin bir fare kadar. Bir zamanlar Kuzey Adası'nın geniş topraklarında yaşayan bu dev ueta, yakın zamana kadar yalnızca minicik bir kara parçasında — Little Barrier Adası'nda — varlığını sürdürüyordu. Bugün, on beş yıllık hedefli bir çalışmanın ardından tür, ulusal ölçekte yok olma kategorisinden ulusal ölçekte yeniden kazanılma kategorisine geçti.
Keskin düşüşün nedeni, klasik bir insan kaynaklı baskı öyküsü. Avrupalı yerleşimciler ormanları meralara dönüştürmek için kesti ve beraberlerinde sıçanları, kakımları ve diğer yırtıcıları getirdiler; ağır ve hareketsiz bu böcekler onlar için kolay av oldu. Geçen yüzyılın doksanlı yıllarına gelindiğinde anakarada wētāpunga yok olmuş sayılıyordu ve ayakta kalan tek adadaki popülasyon da hızla azalıyordu.
Son bireyleri doğrudan başka yere taşımaya çalışmak yerine, uzmanlar kafeste üretim yolunu seçti. 2010 yılından başlayarak Butterfly Creek üretme tesislerinde, daha sonra da Auckland Hayvanat Bahçesi'nde on binlerce böcek üretildi. On beş yıl içinde kırk beş yer değiştirme gerçekleştirildi ve yırtıcısı olmayan sekiz adaya ve çitle çevrili iki anakara koruma alanına on bir binden fazla birey salındı.
Başarının en ikna edici göstergesi Motuora ve Tiritiri Matangi adalarında ortaya çıktı: oralarda doğada doğan dördüncü ve hatta beşinci nesiller kaydedildi. Bu, popülasyonların kendi kendini sürdürebilir hale geldiği ve artık yalnızca yeni salımlara bağlı olmadığı anlamına geliyor. Omurgasızlar için böyle bir sonuç son derece nadir görülür ve başarılı bir yeniden yerleştirmenin uluslararası ölçütü sayılır.
Little Barrier Adası'nın geleneksel koruyucuları olan yerel Ngāti Manuhiri kabilesiyle kurulan ortaklık önemli bir rol oynadı. Onların bilgisi ve katılımı yalnızca pratik çalışmada değil, uzun vadeli planlamada da yardımcı oldu. wētāpunga'nın kurtarılması sırasında biriken deneyim, tehdit altındaki diğer dev ueta türlerine şimdiden uygulanıyor.
Programın başarısı, daha "karizmatik" hayvanlar uğruna sıklıkla göz ardı edilen büyük omurgasızlar için bile, bilimsel yaklaşım, geniş ölçekli üretim ve yaşam alanlarının korunması bir araya getirildiğinde gerçek ilerlemelerin mümkün olduğunu gösteriyor.
