Gần nửa thế kỷ, các nhà khoa học đã đau đầu tìm lời giải cho câu hỏi vì sao loài ếch trong Rừng Đại Tây Dương của Brazil đột nhiên bắt đầu biến mất. Từ những năm 1970, tại khu vực trạm sinh học Boraceia, người ta ghi nhận sự suy giảm mạnh các quần thể, nhưng nguyên nhân vẫn là một ẩn số.
Giờ đây, nhờ phân tích các mẫu vật bảo tàng được thu thập từ những năm 1970–1980, bức tranh đã trở nên rõ ràng. Các nhà nghiên cứu từ Viện Smithsonian và Đại học Pennsylvania phát hiện rằng trong các mẫu trước năm 1979 không có dấu vết nhiễm bệnh, còn trong các bộ sưu tập những năm 1980, nấm Batrachochytrium dendrobatidis có mặt ở hơn một nửa số cá thể.
Loại nấm chytrid gây bệnh chytridiomycosis này dường như đã xâm nhập vào khu vực đúng trong giai đoạn đó và lan nhanh chóng trong các loài lưỡng cư vốn không có miễn dịch. Những loài chịu tổn thất nặng nề nhất có lẽ đã chết nhanh đến mức các cá thể bị nhiễm bệnh đơn giản là không được đưa vào các bộ sưu tập, trong khi những con ếch có sức chống chịu tốt hơn mang mầm bệnh mà không bị chết hàng loạt.
Các cuộc khảo sát hiện đại những năm 2022–2024 đã cho thấy một bức tranh đáng hy vọng: trong số 17 loài có mặt trong các bộ sưu tập cũ, có 12 loài lại được tìm thấy tại trạm. Phần lớn các quần thể đã hồi phục, dù nấm vẫn còn lưu hành. Rõ ràng là qua nhiều thập kỷ, những loài sống sót đã phát triển khả năng chịu đựng cao hơn đối với mầm bệnh.
Các bộ sưu tập bảo tàng một lần nữa chứng minh giá trị của mình: những gì được lưu giữ trong các kho suốt nhiều thập kỷ đã cho phép tái dựng lại một trận dịch, mà vào thời điểm nó hoành hành, không ai hề hay biết. Những “vụ án nguội” như vậy của sinh thái học giúp hiểu rõ hơn cách thức các mối đe dọa mới đối với đa dạng sinh học xuất hiện và lan rộng.
Nghiên cứu nhấn mạnh một khác biệt quan trọng: sự hiện diện của mầm bệnh không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với thảm họa, nếu các loài kịp thích nghi. Điều này mang lại hy vọng rằng ngay cả sau những tổn thất nặng nề, thiên nhiên vẫn có thể phục hồi, miễn là sự đa dạng di truyền và những điều kiện phù hợp được duy trì.
Các bộ sưu tập bảo tàng giúp khám phá những bí ẩn của các trận dịch trong quá khứ và chuẩn bị cho những mối đe dọa trong tương lai đối với các loài lưỡng cư.
