Przez prawie pół wieku naukowcy głowili się nad tym, dlaczego w brazylijskim Lesie Atlantyckim nagle zaczęły znikać żaby. Od lat 1970 w rejonie stacji biologicznej Boraceia odnotowywano gwałtowne zmniejszenie się populacji, ale przyczyna pozostawała zagadką.
Teraz, dzięki analizie okazów muzealnych zebranych jeszcze w latach 1970–1980, obraz się rozjaśnił. Badacze ze Smithsonian Institution i Uniwersytetu Pensylwanii odkryli, że w próbkach sprzed roku 1979 nie było śladów infekcji, a w kolekcjach z lat 1980 grzyb Batrachochytrium dendrobatidis występował u ponad połowy osobników.
Ten grzyb chytridiowy, wywołujący chytridiomikozę, najwyraźniej wkroczył do regionu właśnie w tym okresie i gwałtownie rozprzestrzenił się wśród płazów, które nie miały odporności. Gatunki, które ucierpiały najbardziej, prawdopodobnie ginęły tak szybko, że zakażone okazy po prostu nie trafiały do zbiorów, podczas gdy bardziej odporne żaby przechodziły infekcję bez masowej śmierci.
Współczesne badania z lat 2022–2024 pokazały pokrzepiający obraz: spośród 17 gatunków obecnych w starych kolekcjach 12 znów spotyka się na stacji. Większość populacji się odbudowała, choć grzyb nadal krąży. Najwyraźniej w ciągu dziesięcioleci ocalałe gatunki wykształciły zwiększoną tolerancję na patogen.
Kolekcje muzealne po raz kolejny dowiodły swojej wartości: to, co przez dziesięciolecia przechowywano w magazynach, pozwoliło zrekonstruować epizootię, o której w szczytowym momencie jej trwania nikt nie wiedział. Takie „zimne sprawy” ekologii pomagają lepiej rozumieć, jak powstają i rozprzestrzeniają się nowe zagrożenia dla bioróżnorodności.
Badanie podkreśla istotną różnicę: obecność patogenu nie zawsze oznacza katastrofę, jeśli gatunki zdążą się przystosować. Daje to nadzieję, że nawet po ciężkich stratach przyroda potrafi się odrodzić, jeśli zachowane zostanie zróżnicowanie genetyczne i odpowiednie warunki.
Kolekcje muzealne pomagają odkrywać tajemnice dawnych epidemii i przygotowywać się na przyszłe zagrożenia dla płazów.
