W sawannach południowej Afryki, gdzie dzienne upały ustępują chłodnym nocom, bilbil ciemnogłowy (Pycnonotus tricolor) staje przed trudnym zadaniem: ochronić jaja i pisklęta przed przegrzaniem, nie wyczerpując przy tym własnych sił. Nowe badanie, opublikowane w Frontiers in Ecology and Evolution, pokazuje, że wybór miejsca na gniazdo i zachowanie rodziców są ściśle powiązane ze stopniem, w jakim temperatura wewnątrz gniazda odbiega od temperatury otoczenia.
Nest attendance and thermoregulation behaviors correlate with nest site microclimate in breeding dark-capped bulbul, Pycnonotus tricolor frontiersin.org/journals/ecolo…
Naukowcy z Uniwersytetu Wageningen i Uniwersytetu Eswatini obserwowali ptaki w ich naturalnym środowisku. Okazało się, że żadne gniazdo nie łagodzi wahań temperatury. Wręcz przeciwnie, wszystkie one w różnym stopniu je potęgują: w godzinach upałów wewnątrz robi się jeszcze cieplej, a w chłodnych – chłodniej niż na zewnątrz. Taka „wzmocniona” zmienność zmusza rodziców do częstszego dyszenia z otwartym dziobem – oznaki stresu cieplnego.
Najciekawsze jest zachowanie w wysokiej temperaturze. Jeśli temperatura w gniazdzie prawie powtarza zewnętrzną, ptaki dłużej pozostają na lęgu. Kiedy natomiast gniazdo mocno się „nagrzewa” ponad normę, rodzice częściej je opuszczają. Najwyraźniej próbują zmniejszyć własne zużycie energii, ryzykując jednak pozostawienie jaj lub piskląt bez ochrony. Badanie nie daje jednoznacznej odpowiedzi, jakie czynniki – cieplne czy inne – determinują ten wybór.
Uzyskane dane podkreślają, jak subtelnie zbalansowany jest system opieki rodzicielskiej u tych ptaków wróblowych. Nawet niewielka zmiana mikroklimatu gniazda może wpłynąć na sukces lęgowy. W warunkach zmieniającego się klimatu, gdy ekstremalne temperatury stają się częstsze, takie mechanizmy nabierają szczególnego znaczenia dla przetrwania gatunku.
Tym samym wybór miejsca na gniazdo okazuje się nie tylko kwestią wygody, ale kluczowym czynnikiem, od którego zależy zarówno dobrostan rodziców, jak i przyszłość potomstwa.
