W osadach późnego triasu w prowincji Guizhou chińscy i międzynarodowi paleontolodzy odkryli niemal kompletne szkielety niezwykłego stworzenia, które najwyraźniej stało się pierwszym znanym płazem zdolnym spędzić całe życie na otwartym morzu. Nowy gatunek, nazwany haiyi xuan, żył około 237 milionów lat temu — wkrótce po wielkim wymieraniu permskim, gdy oceany stopniowo odzyskiwały swoją złożoność.
Zwierzę miało płaskie ciało pokryte grubym kostnym pancerzem, szeroką głowę i duży pysk z potężnymi łukami skrzelowymi. Osobniki dorosłe zachowywały skrzela i, sądząc po budowie, mogły oddychać pod wodą, nie wynurzając się na powierzchnię. Taki zestaw cech pozwalał mu ukrywać się w osadach dennych i urządzać zasadzki na drobne ryby, podobnie jak współczesne rekiny dywanowe.
Aby dowieść, że haiyi xuan rzeczywiście zamieszkiwał morze, a nie został przyniesiony przez prąd z lądu, naukowcy zastosowali analizę izotopów strontu w kościach i skałach otaczających. Stosunek izotopów w szkieletach zgadzał się z ówczesną wodą morską i różnił się od otaczających osadów, co wskazuje na równowagę z oceanem za życia zwierzęcia. Dodatkowe dowody — integralność szkieletów i brak śladów dalekiego transportu — potwierdziły miejscowy pochówek.
Miejsce znaleziska znajdowało się nie mniej niż trzydzieści kilometrów od najbliższej starożytnej wyspy, a w tych samych warstwach występują morskie gady, takie jak guizhouichtiozaury, i liliowce. Pozwala to wyobrazić sobie triasowy ekosystem morski jako złożoną społeczność, w której płazy zajmowały niszę dennych drapieżników czyhających na zdobycz.
Odkrycie podważa wcześniejsze poglądy, że płazy nigdy nie osiągnęły pełnej adaptacji morskiej. Pokazuje, jak różnorodne i nieoczekiwane mogły być ścieżki ewolucji po masowych wymieraniach, gdy życie zasiedlało nowe środowiska.
Haiyi xuan przypomina, że nawet w najsurowszych warunkach planeta potrafi rodzić formy życia, których nie spodziewaliśmy się ujrzeć.
