In de Pyreneeën, waar zich bij één enkel karkas meerdere giersoorten tegelijk kunnen verzamelen, gedragen de bacteriën in hun lichaam zich heel anders dan men zou verwachten. Een nieuw onderzoek onder leiding van het Instituut voor Pyreneese Ecologie van CSIC heeft aangetoond: bij elk van de vier Europese soorten — de lammergier, de vale gier, de aasgier en de monniksgier — vormt zich een eigen, onnavolgbaar microbioom, zelfs wanneer de vogels hetzelfde karkas delen.
De onderzoekers analyseerden monsters van 155 wilde vogels uit vier lichaamszones: het gezicht, de snavel, de trachea en de cloaca. De vogelsoort verklaarde 18 % van de verschillen in de samenstelling van het microbioom, terwijl de lichaamszone slechts 9 % verklaarde. Dat betekent dat ‘wie je bent’ belangrijker is dan ‘waar men naar je kijkt’. De rode wouw, die niet uitsluitend aas eet, vertoont eveneens een eigen, voor de soort kenmerkend patroon.
Het microbioom is niet zomaar een verzameling bacteriën, maar een heel ecosysteem dat deelneemt aan de spijsvertering, het neutraliseren van toxinen en de bescherming tegen pathogenen. Dergelijke gemeenschappen bij aaseters werden vroeger bijna niet in natuurlijke omstandigheden bestudeerd. Nu is duidelijk: eenvoudig contact met dezelfde bacteriën op een karkas garandeert niet dat ze zich in het lichaam vestigen. Elke soort bepaalt zelf welke microben blijven leven.
Deze ontdekking is vooral belangrijk voor Spanje — hier bevinden zich de grootste gierpopulaties van Europa. De monsters werden van 2017 tot 2022 verzameld, hoofdzakelijk in Aragón, en ook in Catalonië en Baskenland. Bij jonge vogels is het microbioom nog armer dan bij volwassen exemplaren: de gemeenschap vormt zich geleidelijk, naarmate de vogels op aas overstappen. Het geslacht heeft daarbij bijna geen invloed.
De praktische waarde van het onderzoek is groot. Door veranderingen in deze bacteriële gemeenschappen te volgen, zal men eerder gezondheidsproblemen bij de vogels kunnen opmerken en begrijpen hoe het voedselaanbod, de leeftijd of de omgeving hen beïnvloeden. Bovendien blijven gieren hun eeuwenoude rol als opruimers van de natuur vervullen door snel karkassen te verwijderen en zo de verspreiding van gevaarlijke micro-organismen te beteugelen.
De volgende stap is te begrijpen welke functies deze soortspecifieke bacteriën precies vervullen en of ze als indicatoren voor de toestand van populaties kunnen worden gebruikt.
