In april 2026 vond in het Hluhluwe-iMfolozi Park in KwaZoeloe-Natal (Zuid-Afrika) een tweedaagse operatie plaats om witruggieren te vangen en te zenderen. In het kader van het Zululand Vulture Project hebben Wildlife ACT en Ezemvelo KZN Wildlife gezamenlijk 19 volwassen vogels uitgerust met lichtgewicht GPS-trackers op zonne-energie.
Het Hluhluwe-iMfolozi Park is het oudste beschermde natuurgebied van Afrika en herbergt de grootste broedpopulatie witruggieren van de provincie. Omdat de gegevens over de vliegroutes van de vogels in dit specifieke gebied voorheen beperkt waren, is er bewust gekozen voor het zenderen van lokale volwassen exemplaren.
Elke vogel onderging een standaard biometrisch onderzoek, waarbij afmetingen werden genomen en de algehele gezondheidstoestand werd beoordeeld. Deze gegevens worden toegevoegd aan een langetermijndatabase die essentieel is voor beleidsbeslissingen over het beheer van de soort op zowel regionaal als nationaal niveau.
De witruggier staat op de Rode Lijst van de IUCN genoteerd als ernstig bedreigd. Sinds 2004 is de broedpopulatie in Zululand met ongeveer 80% afgenomen. De belangrijkste oorzaak hiervan is vergiftiging: aangezien gieren gezamenlijk eten, kan één enkel vergiftigd karkas tientallen vogels tegelijk doden.
Andere bedreigingen zijn onder meer loodvergiftiging door munitieresten in karkassen, botsingen met hoogspanningskabels en de aantasting van hun leefgebied. Omdat gieren zich traag voortplanten — meestal slechts één kuiken per één tot twee jaar — komt elke extra sterfte extra hard aan.
De GPS-trackers sturen dagelijks informatie door over vliegroutes, foerageerplaatsen en rustpunten, en fungeren tevens als een vroegtijdig waarschuwingssysteem. Een plotselinge gedragsverandering of een signaal uit een risicogebied stelt onderzoekers in staat om direct in actie te komen bij vergiftigingsincidenten en verdere slachtoffers te voorkomen.
De rol van gieren in het ecosysteem is cruciaal: als snelle opruimers van kadavers verkleinen ze de kans op de verspreiding van ziekten zoals miltvuur, botulisme en hondsdolheid. Zonder hun aanwezigheid neemt het gevaar voor wilde dieren, vee en zelfs de mens aanzienlijk toe.
De operatie werd mogelijk gemaakt door een nauwe samenwerking tussen natuurbeschermingsorganisaties, onderzoekers en sponsors. Dergelijke projecten bewijzen dat nauwkeurige gegevens over de bewegingen van vogels de sleutel vormen tot een effectievere bescherming van de soort onder de toenemende druk van buitenaf.
Elke geplaatste tracker is veel meer dan alleen een stip op de kaart; het is een concreet hulpmiddel om sneller op dreigingen te reageren en deze onmisbare opruimers van ons ecosysteem voor uitsterven te behoeden.
