In het natuurreservaat Los Tuxtlas in het zuiden van Mexico, waar de afgelopen decennia ongeveer 60 procent van het oorspronkelijke bladerdak van het tropisch regenwoud is verdwenen, hebben onderzoekers een onverwachte aanwijzing van menselijke inmenging ontdekt: veranderingen in het darmmicrobioom van de plaatselijke brulapen.
De Mexicaanse ondersoort van de mantelbrulaap (Alouatta palliata mexicana) geldt als bedreigd, hoewel de soort als geheel tamelijk bestand is tegen verstoringen van het milieu. Onderzoekers van de Northwestern University en de Universiteit van Veracruz bestudeerden de dieren in tien bosfragmenten van verschillende grootte, rijpheid en boomdiversiteit. Zij verzamelden fecesmonsters en analyseerden drie biomarkers: de samenstelling van de microbiota, korteketenvetzuren en het gehalte aan glucocorticosteroïden.
Het bleek dat juist het darmmicrobioom het gevoeligst reageert op veranderingen in het milieu. In kleine percelen met bomen van kleinere diameter en een geringere soortenrijkdom week de samenstelling van de bacteriën duidelijk af van wat in meer aaneengesloten bosgebieden werd waargenomen. Deze verschuivingen kunnen de spijsvertering, de immuniteit en de algehele stressbestendigheid van de dieren beïnvloeden.
Het onderzoek toonde aan dat niet louter het feit van fragmentatie, maar juist de concrete kenmerken — de grootte van het perceel, de diameter van de stammen en de diversiteit aan bomen — het sterkst van invloed zijn op de fysiologie van de apen. De auteurs merken op dat zulke gegevens het mogelijk maken om beschermingsmaatregelen nauwkeuriger te plannen: het planten van fruitbomen, het uitbreiden van het bladerdak en het creëren van corridors voor verplaatsing.
Plaatselijke grondeigenaren bespreken deze ideeën volgens de onderzoekers graag, want zij observeren de brulapen zelf ook graag. Microbioomanalyse kan een handig monitoringsinstrument worden: het volstaat om periodiek monsters te verzamelen om te volgen hoe de toestand van de populatie verandert onder invloed van bescherming of, omgekeerd, van verdere druk.
Het in het tijdschrift Animal Conservation gepubliceerde werk benadrukt dat het verlies van leefgebied niet alleen de uitwendige levensomstandigheden aantast, maar ook de inwendige ecosystemen van de dieren, waarvan hun overleving afhangt.

