In de Jiufotang-formatie in het noordoosten van China leefde ongeveer 120 miljoen jaar geleden een klein wezen dat blijkbaar niet slechter kon zwemmen dan het moderne vogelbekdier. Chinese paleontologen hebben een nieuwe soort beschreven, Dongoconodon platycauda — een vroeg echt zoogdier waarvan de resten een zeldzame combinatie van kenmerken bewaren.
Het skelet, dat in 2016 werd gevonden, is met behulp van computertomografie onderzocht. Het bleek dat het dier brede poten met afgeplatte teenbeenderen had, vergelijkbaar met de zwempoten van het vogelbekdier, en een hoekige staart die aan die van een beverrat doet denken. Blijkbaar peddelde het diertje met zijn voorpoten en stuurde het met zijn staart de bewegingsrichting. Een vergelijking van de botproporties met gegevens over 124 moderne soorten bevestigde een semi-aquatische levenswijze.
De grootste verrassing was het gebit. De meeste zoogdieren wisselen hun tanden één keer — melktanden voor blijvende tanden. Hier werd onder de al doorgebroken en zich vormende vervolgtanden echter een glazuurkapje van een derde generatie aangetroffen. Sporen van drie gebitten zijn bij alle tandtypen terug te vinden: snijtanden, hoektanden, premolaren en molariforme tanden. Een dergelijk verschijnsel is bij geen enkel levend of uitgestorven zoogdier bekend.
Bovendien bewaart het fossiel een overgangsstructuur van het middenoor: een verbeend Meckels kraakbeen verbond nog steeds de onderkaak met de botjes van het gehoorapparaat. Bij moderne zoogdieren zijn deze elementen volledig gescheiden. De vondst illustreert hoe deze scheiding in de evolutie plaatsvond.
De ontdekking toont aan dat de vroege evolutie van zoogdieren flexibeler was dan algemeen wordt aangenomen: sleutelkenmerken — tandwisseling, de bouw van het oor, aanpassingen aan de omgeving — ontwikkelden zich niet noodzakelijk synchroon. Eén fossiel verenigde meteen verschillende ‘vernieuwingen’.
Dergelijke vondsten herinneren eraan hoe gevarieerd de wegen van aanpassing aan het water kunnen zijn geweest, lang voordat de moderne groepen ontstonden.
