Trong lịch sử Britannia thời đại đồ sắt, cái tên Verka từ lâu được coi là tên nam, và bản thân vị thủ lĩnh được coi là một vị vua, người mà người ta cho rằng đã thuyết phục hoàng đế Claudius bắt đầu cuộc xâm lược vào năm 43 sau Công nguyên. Nghiên cứu mới của nhà khảo cổ học Miles Russell từ Đại học Bournemouth đảo ngược quan niệm này: Verka, xét theo mọi dấu hiệu, là phụ nữ, và vai trò của bà trong các sự kiện còn có vẻ quan trọng hơn nữa.
Verka cai trị bộ lạc Atrebates, vùng đất của họ bao trùm các khu vực ngày nay là Hampshire và Tây Sussex. Vào khoảng năm 40 sau Công nguyên, bà mất quyền lực sau một cuộc nổi dậy và chạy trốn đến Roma, tìm đến hoàng đế Claudius. Sử gia La Mã Cassius Dio viết rằng chính lời cầu cứu của Verka đã trở thành cớ cho cuộc xâm lược. Trong một thời gian dài, các sử gia thế kỷ XIX đã mặc nhiên gán cho bà giới tính nam, dựa trên những định kiến gia trưởng của chính họ chứ không phải dựa trên sự thật.
Manh mối đầu tiên nằm ở chính cái tên. Ở Britannia thời đại đồ sắt, tên nữ thường kết thúc bằng «a», như Cartimandua của người Brigantes hay Boudica của người Iceni. Tên nam, ngược lại, kết thúc bằng «us» hoặc «os». Verka hoàn toàn khớp với nhóm tên nữ. Russell lưu ý rằng cả ba người phụ nữ đều sống vào khoảng cùng một thời điểm, nhưng theo đánh giá của ông, Verka nắm giữ quyền lực và ảnh hưởng lớn hơn.
Những đồng tiền của Verka cung cấp bằng chứng còn thuyết phục hơn. Trên đó khắc hình một nhân vật nữ thon thả, khỏa thân cưỡi ngựa với cây giáo — khác với những chiến binh cơ bắp trên tiền của các vị thủ lĩnh nam láng giềng. Danh hiệu «rex» trên tiền cũng không chỉ ra giới tính: Roma đã dùng nó cho các đồng minh thuộc cả hai giới, trong đó có Cleopatra. Dòng chữ «COM F» có thể không chỉ có nghĩa là «con trai của Commius» mà còn là «con gái của Commius».
Russell nhấn mạnh rằng Verka không chỉ đơn thuần cầu xin sự giúp đỡ — bà còn cung cấp cho người La Mã thông tin chiến thuật và sự hỗ trợ tại chỗ. Đối với Claudius, người mà những người đương thời coi là một vị vua yếu kém, đây là cái cớ thuận tiện để chứng minh sức mạnh quân sự của mình. Nếu không có việc bà bị lưu đày và cầu cứu Roma, cuộc xâm lược có thể đã không diễn ra.
Phát hiện này khớp với một bức tranh rộng lớn hơn: năm ngoái, chính nhóm nghiên cứu đó đã tìm thấy dấu hiệu của các yếu tố mẫu hệ trong xã hội Britannia thời đại đồ sắt, nơi những người chồng chuyển đến sống trong cộng đồng của vợ. Câu chuyện của Verka cho thấy những định kiến về giới đã bóp méo hiểu biết của chúng ta về quá khứ sâu sắc đến mức nào.
Verka vẫn là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất của thời đại đồ sắt muộn, người mà vai trò vẫn còn bị đánh giá thấp cho đến ngày nay. Câu chuyện của bà nhắc nhở rằng những quyết định then chốt trong lịch sử thường được đưa ra bởi những người mà sử học truyền thống có xu hướng chỉ đơn giản là không để ý tới.
