In de geschiedenis van het ijzertijd-Brittannië werd de naam Verka lang als mannelijk beschouwd, en de heerser zelf als een koning die zogenaamd keizer Claudius ertoe overhaalde in 43 na Christus Brittannië binnen te vallen. Nieuw onderzoek van archeoloog Miles Russell van de Universiteit van Bournemouth werpt dit beeld omver: Verka was naar alle waarschijnlijkheid een vrouw, en haar rol in de gebeurtenissen lijkt nog aanzienlijker.
Verka heerste over de stam der Atrebaten, wier grondgebied het huidige Hampshire en West Sussex omvatte. Rond 40 na Christus verloor zij de macht na een opstand en vluchtte naar Rome, naar keizer Claudius. De Romeinse historicus Cassius Dio schreef dat juist Verka's verzoek de aanleiding vormde voor de invasie. Lange tijd schreven negentiende-eeuwse historici haar automatisch het mannelijke geslacht toe, daarbij afgaand op hun eigen patriarchale opvattingen in plaats van op feiten.
De eerste aanwijzing schuilt in de naam zelf. In het ijzertijd-Brittannië eindigden vrouwennamen vaak op een «a», zoals bij Cartimandua van de Brigantes of Boudica van de Icenen. Mannennamen daarentegen eindigden op «us» of «os». Verka past perfect in de vrouwelijke reeks. Russell merkt op dat alle drie de vrouwen ongeveer in dezelfde tijd leefden, maar dat Verka volgens zijn inschatting over meer macht en invloed beschikte.
De munten van Verka leveren nog overtuigender bewijs. Daarop staat een slanke, naakte vrouwelijke figuur te paard met een speer afgebeeld — anders dan de gespierde krijgers op de munten van naburige mannelijke heersers. Ook de titel «rex» op de munten wijst niet op het geslacht: Rome gebruikte die voor bondgenoten van beide geslachten, waaronder Cleopatra. Het opschrift «COM F» kon niet alleen «zoon van Commius» betekenen, maar ook «dochter van Commius».
Russell benadrukt dat Verka niet alleen om hulp vroeg — zij verschafte de Romeinen tactische inlichtingen en steun ter plaatse. Voor Claudius, die door zijn tijdgenoten als een zwakke heerser werd beschouwd, was dit een handig voorwendsel om zijn militaire kracht te bewijzen. Zonder haar verbanning en haar verzoek aan Rome was de invasie wellicht nooit gebeurd.
De ontdekking past in een breder beeld: vorig jaar vond hetzelfde team aanwijzingen voor matriarchale elementen in de samenleving van het ijzertijd-Brittannië, waar echtgenoten zich in de gemeenschappen van hun vrouwen vestigden. Het verhaal van Verka laat zien hoe diep gendervooroordelen ons begrip van het verleden hebben vertekend.
Verka blijft een van de meest invloedrijke figuren van de late ijzertijd, wier rol tot op de dag van vandaag wordt onderschat. Haar verhaal herinnert eraan dat de beslissende beslissingen in de geschiedenis vaak werden genomen door hen die de traditionele geschiedschrijving geneigd was eenvoudigweg niet op te merken.
