W historii Brytanii epoki żelaza imię Verka długo uważano za męskie, a samego władcę — za króla, który rzekomo namówił cesarza Klaudiusza do rozpoczęcia inwazji w 43 roku naszej ery. Nowe badania archeologa Milesa Russella z Uniwersytetu Bournemouth wywracają to wyobrażenie: Verka najwyraźniej była kobietą, a jej rola w wydarzeniach wygląda jeszcze donioślej.
Verka rządziła plemieniem Atrebatów, którego ziemie obejmowały dzisiejsze Hampshire i Zachodni Sussex. Około 40 roku naszej ery utraciła władzę po powstaniu i uciekła do Rzymu do cesarza Klaudiusza. Rzymski historyk Kasjusz Dion pisał, że to właśnie prośba Verki stała się powodem inwazji. Przez długi czas dziewiętnastowieczni historycy automatycznie przypisywali jej płeć męską, opierając się na własnych patriarchalnych wyobrażeniach, a nie na faktach.
Pierwszy klucz tkwi w samym imieniu. W Brytanii epoki żelaza imiona żeńskie często kończyły się na „a”, jak u Cartimanduy z Brigantów czy Boudikki z Icenów. Męskie natomiast — na „us” lub „os”. Verka idealnie wpisuje się w żeński szereg. Russell zauważa, że wszystkie trzy kobiety żyły mniej więcej w tym samym czasie, ale Verka, według jego oceny, miała większą władzę i wpływy.
Monety Verki dostarczają jeszcze bardziej przekonujących dowodów. Przedstawiono na nich smukłą, nagą postać kobiecą na koniu z włócznią — w przeciwieństwie do umięśnionych wojowników na monetach sąsiednich władców płci męskiej. Tytuł „rex” na monetach również nie wskazuje na płeć: Rzym używał go wobec sojuszników obojga płci, w tym Kleopatry. Napis „COM F” mógł oznaczać nie tylko „syn Commiusa”, ale i „córka Commiusa”.
Russell podkreśla, że Verka nie tylko prosiła o pomoc — dostarczyła Rzymianom informacji taktycznych i wsparcia na miejscu. Dla Klaudiusza, którego współcześni uważali za słabego władcę, stało się to wygodnym pretekstem, by dowieść swojej siły militarnej. Bez jej wygnania i zwrócenia się do Rzymu inwazja mogłaby w ogóle nie dojść do skutku.
Odkrycie wpisuje się w szerszy obraz: w zeszłym roku ten sam zespół znalazł ślady elementów matriarchalnych w społeczeństwie Brytanii epoki żelaza, gdzie mężowie przenosili się do wspólnot żon. Historia Verki pokazuje, jak głęboko uprzedzenia płciowe zniekształcały nasze rozumienie przeszłości.
Verka pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci późnej epoki żelaza, której rola wciąż jest niedoceniana. Jej historia przypomina, że kluczowe decyzje w historii często podejmowali ci, których tradycyjna historiografia skłonna była po prostu nie zauważać.
