Nowe zakrojone na szeroką skalę badanie wykazało, że regularne odwiedzanie parków i terenów zielonych w pierwszych 11 latach życia dziecka pozytywnie wpływa na jego zdrowie psychiczne oraz rozwój społeczno-emocjonalny. Wyniki pracy opublikowanej w renomowanym czasopiśmie Journal of Epidemiology and Community Health, podkreślają znaczenie dostępnych terenów zielonych dla zdrowego dorastania dzieci.
Najważniejsze wnioski z badania
W badaniu wzięło udział 4 219 osób. Naukowcy przeanalizowali dane dotyczące częstotliwości odwiedzania parków przez dzieci od urodzenia do 11 lat i ocenili ich rozwój społeczno-emocjonalny – zestaw umiejętności niezbędnych do zarządzania emocjami, budowania relacji, przestrzegania norm społecznych i radzenia sobie z codziennymi trudnościami.
Główny wynik okazał się imponujący: dzieci, które przez pierwsze 11 lat życia były zabierane do parku co najmniej raz w tygodniu, uzyskiwały średnio o 16,5% punktów więcej w ocenach zdrowia psychicznego w porównaniu z tymi, które odwiedzały tereny zielone rzadziej niż raz w tygodniu. Co istotne, ten pozytywny efekt utrzymywał się nawet po uwzględnieniu takich czynników, jak sytuacja społeczno-ekonomiczna rodziny i występowanie wewnętrznych problemów rodzinnych.
Badanie wykazało również, że regularne spacery w parku przyczyniają się do poprawy zarówno wewnętrznych wskaźników behawioralnych (zmniejszenie objawów emocjonalnych i problemów w relacjach z rówieśnikami), oraz zewnętrznych (zmniejszenie problemów z zachowaniem, nadpobudliwości i nieuwagi).
Dlaczego parki są tak ważne dla rozwoju?
Główny autor badania Mark Ferguson z Uniwersytetu w Exeter (Wielka Brytania) zwraca uwagę na kompleksowy charakter korzyści płynących z terenów zielonych:
„Parki dają dzieciom przestrzeń do aktywności fizycznej, która, jak wiadomo, wspiera zarówno zdrowie psychiczne, jak i fizyczne. Ponadto sprzyjają odważnej i twórczej zabawie, która pomaga rozwijać pewność siebie i samodzielność. Uważamy, że parki mogą być nie tylko miejscami do zabawy, ale także ważnym zasobem dla zdrowego rozwoju dzieci”.
Parki jako narzędzie sprawiedliwości społecznej
Szczególną uwagę w pracy poświęcono wpływowi środowiska rodzinnego na częstotliwość odwiedzania parków. Okazało się, że dzieci z zamożniejszych okolic z reguły częściej spacerują w parkach w młodym wieku. Jednocześnie dzieci z mniej zamożnych rodzin zaczynają odwiedzać je częściej w miarę dorastania.
Autorzy badania podkreślają, że parki i place zabaw mają potencjał zmniejszania nierówności w rozwoju dzieci, ale tylko pod warunkiem, że są rzeczywiście wygodne i dostępne dla wszystkich rodzin.
Tu wchodzi w grę tak zwany „efekt ekwigenny” (equigenic effect). Termin ten opisuje zdolność określonych warunków fizycznych lub społecznych (w tym przypadku – wysokiej jakości terenów zielonych) do działania jako siła wyrównująca. Ponieważ parki są bezpłatne i otwarte dla wszystkich, mogą zmniejszać różnice w stanie zdrowia, dobrostanie psychicznym i poziomie rozwoju między dziećmi z różnych grup społeczno-ekonomicznych.
Co to oznacza dla rodziców i urbanistów?
- Dla rodziców: Regularne, nawet krótkie spacery w parku od wczesnego dzieciństwa to prosta i bezpłatna inwestycja w długoterminowe zdrowie psychiczne i adaptację społeczną dziecka.
- Dla władz i urbanistów: Aby parki przynosiły maksymalne korzyści, społeczności potrzebują wysokiej jakości terenów zielonych. Powinny być bezpieczne, dostępne (w tym dla osób o ograniczonej mobilności) i przyjazne rodzinom o każdym poziomie dochodów i pochodzeniu.
Badanie po raz kolejny potwierdza: przyroda w granicach miasta to nie tylko element projektowania krajobrazu, lecz najważniejszy składnik systemu zdrowia publicznego i rozwoju społecznego przyszłego pokolenia.
Źródło: Euronews, dane z badania Uniwersytetu w Exeter opublikowanego w Journal of Epidemiology and Community Health (listopad 2026 r.).
