Een nieuw grootschalig onderzoek heeft aangetoond dat regelmatig bezoek aan parken en groene zones in de eerste 11 levensjaren van een kind een positief effect heeft op de geestelijke gezondheid en de sociaal-emotionele ontwikkeling. De resultaten van het werk, gepubliceerd in het gezaghebbende tijdschrift Journal of Epidemiology and Community Health, benadrukken het belang van toegankelijke groene zones voor een gezonde opgroei van kinderen.
Belangrijkste conclusies van het onderzoek
Aan het onderzoek namen 4 219 personen deel. De wetenschappers analyseerden gegevens over de frequentie waarmee kinderen van de geboorte tot 11 jaar parken bezochten en beoordeelden hun sociaal-emotionele ontwikkeling – het geheel van vaardigheden dat nodig is om emoties te beheersen, relaties op te bouwen, sociale normen na te leven en alledaagse moeilijkheden te overwinnen.
Het hoofdresultaat bleek indrukwekkend: kinderen die in de eerste 11 levensjaren minstens één keer per week naar het park werden gebracht, scoorden gemiddeld 16,5% punten meer in de beoordelingen van hun geestelijke gezondheid vergeleken met degenen die groene zones minder dan één keer per week bezochten. Opmerkelijk is dat dit positieve effect behouden bleef, zelfs nadat rekening was gehouden met factoren zoals de sociaal-economische positie van het gezin en de aanwezigheid van interne gezinsproblemen.
Het onderzoek bracht ook aan het licht dat regelmatige wandelingen in het park bijdragen aan een verbetering van zowel interne gedragsindicatoren (vermindering van emotionele symptomen en problemen in de omgang met leeftijdsgenoten) als externe (vermindering van gedragsproblemen, hyperactiviteit en onoplettendheid).
Waarom zijn parken zo belangrijk voor de ontwikkeling?
Hoofdauteur van het onderzoek Mark Ferguson van de Universiteit van Exeter (Verenigd Koninkrijk) wijst op het veelzijdige karakter van het nut van groene zones:
‘Parken geven kinderen ruimte voor lichamelijke activiteit, die zoals bekend zowel de geestelijke als de lichamelijke gezondheid ondersteunt. Bovendien bevorderen ze stoutmoedig en creatief spel, dat helpt om zelfvertrouwen en zelfstandigheid te ontwikkelen. Wij menen dat parken niet alleen speelplaatsen kunnen zijn, maar ook een belangrijke hulpbron voor een gezonde ontwikkeling van kinderen.’
Parken als instrument voor sociale rechtvaardigheid
Bijzondere aandacht wordt in het werk besteed aan de invloed van de gezinsachtergrond op de frequentie van parkbezoek. Er bleek dat kinderen uit welvarender buurten doorgaans vaker in parken wandelen op jonge leeftijd. Tegelijkertijd beginnen kinderen uit minder welgestelde gezinnen ze vaker te bezoeken naarmate ze ouder worden.
De auteurs van het onderzoek benadrukken dat parken en speelplaatsen het potentieel hebben om ongelijkheid in de ontwikkeling van kinderen te verkleinen, maar alleen op voorwaarde dat ze daadwerkelijk handig en toegankelijk zijn voor alle gezinnen.
Hier komt het zogenaamde ‘equigene effect’ (equigenic effect) in het spel. Deze term beschrijft het vermogen van bepaalde fysieke of sociale omstandigheden (in dit geval kwalitatief goede groene zones) om als nivellerende kracht te fungeren. Omdat parken gratis en voor iedereen toegankelijk zijn, kunnen ze de verschillen in gezondheid, psychisch welzijn en ontwikkelingsniveau tussen kinderen uit verschillende sociaal-economische groepen verkleinen.
Wat betekent dit voor ouders en stedenbouwkundigen?
- Voor ouders: Regelmatige, zelfs korte wandelingen in het park vanaf de vroege kinderjaren zijn een eenvoudige en gratis investering in de langdurige geestelijke gezondheid en sociale aanpassing van het kind.
- Voor overheden en stedenbouwkundigen: Om parken maximaal nut op te leveren, hebben gemeenschappen hoogwaardige groene zones nodig. Ze moeten veilig, toegankelijk (ook voor mensen met beperkte mobiliteit) en gastvrij zijn voor gezinnen met elk inkomensniveau en elke achtergrond.
Het onderzoek bevestigt nogmaals: natuur binnen de stadsgrenzen is niet zomaar een element van landschapsarchitectuur, maar een essentieel onderdeel van het systeem van volksgezondheid en sociale ontwikkeling van de toekomstige generatie.
Bron: Euronews, gegevens van een onderzoek van de Universiteit van Exeter, gepubliceerd in Journal of Epidemiology and Community Health (november 2026).
