Yeni ve kapsamlı bir araştırma, çocuğun yaşamının ilk 11 yılında parkları ve yeşil alanları düzenli olarak ziyaret etmenin ruh sağlığı ve sosyal-duygusal gelişimi üzerinde olumlu etkisi olduğunu ortaya koydu. Saygın bir dergide yayımlanan çalışmanın sonuçları Journal of Epidemiology and Community Health, çocukların sağlıklı büyümesi için erişilebilir yeşil alanların önemini vurguluyor.
Araştırmanın temel bulguları
Araştırmaya 4 219 kişi katıldı. Bilim insanları, çocukların doğumdan 11 yaşına kadar parkları ne sıklıkla ziyaret ettiğine ilişkin verileri inceledi ve duyguları yönetme, ilişkiler kurma, toplumsal normlara uyma ve gündelik zorlukların üstesinden gelme için gerekli beceriler bütünü olan sosyal-duygusal gelişimlerini değerlendirdi.
Başlıca sonuç etkileyiciydi: yaşamlarının ilk 11 yılı boyunca en az haftada bir kez parka götürülen çocuklar, yeşil alanları haftada bir kereden daha seyrek ziyaret eden çocuklara kıyasla ruh sağlığı değerlendirmelerinde ortalama 16,5% puan daha fazla aldı . Dikkat çekici olan, ailenin sosyoekonomik durumu ve aile içi sorunların varlığı gibi etkenler hesaba katıldıktan sonra bile bu olumlu etkinin devam etmesiydi.
Araştırma ayrıca düzenli park gezilerinin hem içe yönelimli davranışsal göstergeleri (duygusal belirtilerin ve akran ilişkilerindeki sorunların azalması) hem de dışa yönelimli göstergeleri (davranış sorunlarının, hiperaktivitenin ve dikkatsizliğin azalması) iyileştirdiğini ortaya koydu.
Parklar gelişim için neden bu kadar önemli?
Araştırmanın başyazarı, Birleşik Krallık'taki Exeter Üniversitesi'nden Mark Ferguson, yeşil alanların sağladığı yararların çok yönlü olduğuna dikkat çekiyor:
“Parklar çocuklara, hem ruhsal hem de fiziksel sağlığı desteklediği bilinen fiziksel etkinlikler için alan sunar. Ayrıca özgüven ve bağımsızlık geliştirmeye yardımcı olan cesur ve yaratıcı oyunları teşvik eder. Parkların yalnızca oyun alanları değil, çocukların sağlıklı gelişimi için önemli bir kaynak da olabileceğini düşünüyoruz.”
Toplumsal eşitlik aracı olarak parklar
Çalışmada aile geçmişinin parkları ziyaret etme sıklığı üzerindeki etkisine özel önem verildi. Daha varlıklı bölgelerde yaşayan çocukların erken yaşlarda parklarda daha sık vakit geçirme eğiliminde olduğu görüldü. Öte yandan, daha düşük gelirli ailelerin çocukları büyüdükçe parkları daha sık ziyaret etmeye başlıyor.
Araştırmanın yazarları, parkların ve oyun alanlarının çocukların gelişimindeki eşitsizlikleri azaltma potansiyeli taşıdığını, ancak bunun için tüm aileler açısından gerçekten elverişli ve erişilebilir olmaları gerektiğini vurguluyor.
Burada sözde «eşitleyici etki» (equigenic effect) devreye giriyor. Bu terim, belirli fiziksel veya sosyal koşulların (bu durumda nitelikli yeşil alanların) eşitleyici bir güç olarak işlev görme kapasitesini tanımlar. Parklar ücretsiz ve herkese açık olduğundan, farklı sosyoekonomik gruplardan çocuklar arasındaki sağlık durumu, psikolojik iyi oluş ve gelişim düzeyi farklılıklarını azaltabilir.
Bu, ebeveynler ve şehir plancıları için ne anlama geliyor?
- Ebeveynler için: Erken çocukluktan itibaren parkta düzenli, hatta kısa süreli yürüyüşler, çocuğun uzun vadeli ruh sağlığına ve sosyal uyumuna yapılan basit ve ücretsiz bir yatırımdır.
- Yetkililer ve şehir plancıları için: Parkların maksimum fayda sağlaması için toplulukların yüksek nitelikli yeşil alanlara ihtiyacı vardır. Bu alanlar güvenli, erişilebilir (hareket kısıtlılığı olan gruplar dahil) ve her gelir düzeyinden ve kökenden ailelere dost olmalıdır.
Araştırma bir kez daha doğruluyor: Şehir sınırları içindeki doğa, yalnızca bir peyzaj tasarımı unsuru değil, aynı zamanda halk sağlığı sisteminin ve gelecek neslin sosyal gelişiminin en önemli bileşenidir.
Kaynak: Euronews, Exeter Üniversitesi'nin Journal of Epidemiology and Community Health dergisinde yayımlanan araştırma verileri (2026 yılı Kasım).
