Szczepionka przeciw malarii RTS,S wykazała w rzeczywistej praktyce wyraźny wpływ na obniżenie śmiertelności wśród dzieci w Afryce. Według danych z badania opublikowanego w czasopiśmie „The Lancet” 9 maja 2026 roku, masowe stosowanie tego preparatu w kilku krajach afrykańskich doprowadziło do zauważalnego spadku liczby zgonów dziecięcych związanych z malarią.
Wyniki przeprowadzonych badań
Naukowcy przeanalizowali wskaźniki śmiertelności niemowląt w ciągu czterech lat w trzech krajach – Ghanie, Kenii i Malawi – w których od 2019 roku rozpoczęto ukierunkowane szczepienia dzieci przeciwko malarii. Zgodnie z wynikami analizy, udało się zapobiec co ósmemu zgonowi dziecka w tych państwach po rozpoczęciu programu szczepień, co oznacza, że RTS,S realnie ratuje życie tysiącom dzieci każdego roku.
Malaria wciąż pozostaje jednym z głównych zabójców w krajach afrykańskich: rocznie umiera na nią około 600 000 osób, z czego ogromną większość stanowią małe dzieci. Szczepionka RTS,S, która wcześniej wykazała dobre wyniki w badaniach klinicznych, po raz pierwszy w tak przekonujący sposób potwierdziła swoją skuteczność właśnie w warunkach masowej immunizacji ludności.
Skala wdrożenia i perspektywy
Obecnie szczepionka przeciw malarii jest wprowadzana w 25 krajach afrykańskich. W państwach, które rozpoczęły szczepienia później, badacze spodziewają się podobnego lub nawet silniejszego efektu, ponieważ procedury uodparniania oraz kwestie logistyczne zostały już dopracowane. Według dr Kate O’Brien ze Światowej Organizacji Zdrowia, współautorki opracowania, jest to „bardzo przekonujący dowód na to, że szczepionki przeciw malarii mogą zmienić trajektorię śmiertelności dzieci w Afryce”.
Ograniczenia i wyzwania
Mimo odniesionego sukcesu, wiele problemów pozostaje aktualnych.
- WHO wskazuje, że niezbędne jest dodatkowe finansowanie, aby kraje mogły zabezpieczyć odpowiednią liczbę szczepionek, a także zakupić inne środki profilaktyczne (moskitiery, spraye owadobójcze czy terapię skojarzoną).
- Ważne jest dotarcie do wszystkich dzieci z grup wysokiego ryzyka, szczególnie w najbiedniejszych i najbardziej oddalonych regionach, gdzie logistyka oraz dostęp do opieki medycznej pozostają trudnym wyzwaniem.
Dalsze kroki
RTS,S jest obecnie jedyną szczepionką przeciw malarii stosowaną masowo w Afryce, ale kolejni kandydaci znajdują się już na etapie opracowywania i testów klinicznych.
Jeśli uda się zwiększyć skalę szczepień i usprawnić systemy zapobiegawcze, może to stać się kluczowym krokiem do gwałtownego ograniczenia śmiertelności z powodu malarii oraz zmiany sytuacji demograficznej w regionach Afryki Subsaharyjskiej.
