Trong những cánh rừng rậm Lào, nơi nửa thế kỷ trước từng vang tiếng đàn voi châu Á và dấu chân tê giác, ngày nay thường chỉ còn sự tĩnh lặng. Dù độ che phủ rừng vẫn còn cao so với các nước láng giềng, nhiều loài thú lớn đã biến mất, và việc đưa chúng trở lại không chỉ cần những kế hoạch trên giấy mà còn cần hành động thực tế tại chỗ.
Theo một nghiên cứu mới công bố trên Global Ecology and Conservation, tê giác Sumatra và tê giác Java đã biến mất khỏi Lào từ những năm 1990, con hổ cuối cùng được xác nhận ghi nhận vào năm 2013, còn trâu nước hoang dã và bò rừng Kuprey thì đã tuyệt chủng hoàn toàn. Như các tác giả nhận định, những mất mát này lẽ ra có thể được giảm nhẹ nhờ việc sớm thừa nhận sự suy giảm quần thể, bảo vệ sinh cảnh tốt hơn và kiểm soát chặt chẽ nạn săn bắn và buôn bán động vật hoang dã bất hợp pháp.
Ngày nay, cả nước còn khoảng 300–400 con voi châu Á, phân bố trong 24 quần thể riêng biệt, phần lớn trong số đó có ít hơn 20 cá thể. Nghiên cứu xác định các khu vực trọng yếu — khu bảo tồn quốc gia Nam Pouy ở tây bắc và vườn quốc gia Nakai-Nam Theun thuộc dãy Trường Sơn miền trung — là những nơi có triển vọng nhất cho việc phục hồi. Các tác giả khuyến nghị tập trung đúng vào loài voi: khôi phục các hành lang di chuyển, các cảnh quan xuyên biên giới và các biện pháp giảm xung đột với con người.
Những rào cản chính là việc thực thi pháp luật yếu kém, nạn săn bắn và săn trộm vẫn tiếp diễn, buôn bán xuyên biên giới và thiếu kinh phí. Ngay cả khi đã có các kế hoạch quốc gia về hổ và voi, cùng một mạng lưới rộng lớn các khu bảo tồn, việc triển khai chúng thường vẫn chỉ nằm trên giấy. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng ý chí chính trị và sự hỗ trợ lâu dài là hết sức quan trọng, đặc biệt ở một khu vực thường bị các nhà tài trợ quốc tế bỏ qua.
Phục hồi các loài thú lớn có thể trở thành cách tiếp cận "loài biểu tượng", giúp bảo tồn cả nhiều loài khác, bao gồm những loài đặc hữu quý hiếm của dãy Trường Sơn. Tuy nhiên, nếu không có đủ nguồn tài chính bền vững và sự tăng cường bảo vệ thực sự tại chỗ, các mục tiêu sẽ vẫn không thể đạt được.
Chìa khóa thành công là biến những kế hoạch hiện có thành các biện pháp bảo vệ và giám sát cụ thể ngay từ bây giờ.
