In de dichte bossen van Laos, waar een halve eeuw geleden nog kuddes Aziatische olifanten rondtrokken en neushoorns zwierven, heerst vandaag vaak alleen stilte. Ondanks het nog steeds hoge bosareaal in vergelijking met de buurlanden zijn veel grote zoogdieren verdwenen, en hun terugkeer vereist niet alleen plannen op papier, maar ook daadwerkelijke actie ter plaatse.
Volgens een nieuw onderzoek dat in Global Ecology and Conservation is gepubliceerd, waren de Sumatraanse en Javaanse neushoorns al in de 1990-er jaren uit Laos verdwenen, werd de laatste bevestigde tijger in 2013 waargenomen, en zijn de wilde waterbuffel en de kouprey volledig verdwenen. Deze verliezen, zo merken de auteurs op, hadden kunnen worden verzacht door een eerder erkenning van de afname van populaties, betere bescherming van leefgebieden en strenge controle op de jacht en de illegale handel in wilde dieren.
Vandaag leven in het land nog ongeveer 300–400 Aziatische olifanten, verdeeld over 24 afzonderlijke populaties, waarvan de meeste minder dan 20 individuen tellen. Het onderzoek wijst op sleutelgebieden — het nationale beschermde gebied Nam Pouy in het noordwesten en het nationale park Nakai-Nam Theun in het centrale Annamgebergte — als de meest kansrijke voor herstel. De auteurs bevelen aan zich juist op de olifanten te richten: het herstellen van migratiecorridors, grensoverschrijdende landschappen en maatregelen om conflicten met mensen te verminderen.
De belangrijkste belemmeringen zijn zwakke wetshandhaving, voortdurende jacht en stroperij, grensoverschrijdende handel en een gebrek aan financiering. Zelfs met nationale plannen voor tijgers en olifanten en een uitgebreid netwerk van beschermde gebieden blijft de uitvoering ervan vaak op papier steken. Deskundigen benadrukken dat politieke wil en langdurige steun van cruciaal belang zijn, vooral in een regio die internationale donoren vaak links laten liggen.
Het herstel van grote zoogdieren kan een 'vlaggenschip'-aanpak worden die ook helpt vele andere soorten te behouden, waaronder zeldzame endemische soorten van het Annamgebergte. Zonder voldoende duurzame financiering en daadwerkelijke versterking van de bescherming ter plaatse blijven de doelen echter onbereikbaar.
De sleutel tot succes is de bestaande plannen nu om te zetten in concrete maatregelen voor bescherming en monitoring.
