Trong vùng nước đục ngầu ngoài khơi Malaysia, cá heo định hướng không phải bằng mắt mà bằng âm thanh — và chính những âm thanh ấy giờ đây được các nhà khoa học ghi lại để hiểu con người đang thay đổi thế giới của chúng như thế nào.
Saliza Bono, nhà sinh âm học của tổ chức MareCet, nghiên cứu tiếng kêu của cá heo lưng gù Ấn Độ - Thái Bình Dương và cá heo Irrawaddy (Sousa chinensis và Orcaella brevirostris). Công việc của cô bắt đầu từ sự tò mò giản dị: thuở nhỏ, lần đầu tiên cô nhìn thấy một con cá heo ở Úc và kinh ngạc rằng đây là loài thú có vú biết thở bằng phổi dưới nước. Về sau, khi biết về các phương ngữ của cá voi sát thủ, cô quyết định cống hiến cả đời cho ngành sinh âm học.
Vùng nước ven biển Malaysia là nơi sinh sống của 27 loài thú biển. Nhiều loài trong số đó, giống như cá heo sông Hằng, gần như mù và hoàn toàn phụ thuộc vào định vị bằng tiếng vang và tiếng huýt. Tiếng ồn từ thuyền và tàu đánh cá phá vỡ sự giao tiếp của chúng: khi tàu đến gần trong vòng 500 mét, tần suất tiếng huýt giảm mạnh và không hồi phục ngay lập tức.
Những mối đe dọa chính là việc đánh bắt nhầm trong lưới và ô nhiễm tiếng ồn. Để chống lại việc đánh bắt nhầm, MareCet đang thử nghiệm các thiết bị phát âm thanh: chúng phát ra tín hiệu tần số cao mà chỉ thú biển nghe thấy, cảnh báo cá heo về những tấm lưới vô hình. Nhờ đó, ngư dân không mất mẻ cá còn cá heo thì không mất mạng.
Kinh phí vẫn là một vấn đề nan giải: máy thu âm dưới nước đắt gấp nhiều lần so với máy thu âm trên cạn. Trong khi đó, hiểu biết của người Malaysia về cá heo bản địa vẫn còn thấp — “nếu không biết thì cũng chẳng yêu”, như cách nói của tổ chức này. Dần dần, các nhà phát triển bắt đầu tìm đến các nhà khoa học trước khi khởi công để đánh giá môi trường âm thanh.
Cá heo đóng vai trò chỉ báo sức khỏe của đại dương: sự hiện diện của chúng cho thấy hệ sinh thái vẫn còn chịu đựng được áp lực.
