Malezya kıyılarındaki bulanık sularda yunuslar gözleriyle değil, seslerle yön bulur — ve bilim insanları artık insanın onların dünyasını nasıl değiştirdiğini anlamak için tam da bu sesleri kaydediyor.
MareCet örgütünden biyoakustikçi Saliza Bono, Hint-Pasifik kambur yunuslarının ve İravadi yunuslarının (Sousa chinensis ve Orcaella brevirostris) seslerini inceliyor. Çalışması basit bir merakla başladı: çocukken Avustralya'da ilk kez bir yunus gördü ve bu canlının su altında akciğerleriyle nefes alan bir memeli olduğuna şaşırdı. Daha sonra katil balinaların lehçelerini öğrenince hayatını biyoakustiğe adamaya karar verdi.
Malezya'nın kıyı sularında 27 tür deniz memelisi yaşar. Bunların çoğu, tıpkı Ganj yunusu gibi, neredeyse kördür ve tamamen ekolokasyona ve ıslıklara bağımlıdır. Tekne ve balıkçı gemilerinden gelen gürültü iletişimlerini bozar: gemi 500 metreden daha yakına geldiğinde ıslıkların frekansı keskin biçimde düşer ve hemen eski haline dönmez.
Başlıca tehditler ağlara kazara takılma ve gürültü kirliliğidir. MareCet, kazara yakalanmayla mücadele için akustik pingerleri deniyor: bunlar yalnızca deniz memelilerinin duyabildiği yüksek frekanslı bir sinyal yayarak yunusları görünmez ağlara karşı uyarıyor. Böylece balıkçılar avlarını, yunuslar ise hayatlarını kaybetmiyor.
Finansman hâlâ yakıcı bir sorun: deniz hidrofonları karadakilerden birkaç kat daha pahalı. Üstelik Malezyalıların yerel yunuslar hakkındaki farkındalığı şimdilik düşük — örgütün dediği gibi, «bilmezsen sevmezsin». Yavaş yavaş müteahhitler, akustik ortamı değerlendirmek için çalışmalara başlamadan önce bilim insanlarına başvurmaya başlıyor.
Yunuslar okyanusun sağlığının göstergesi olarak iş görür: varlıkları, ekosistemin yükün üstesinden hâlâ gelebildiğini gösterir.
