Farklı ülkelerden sekiz sanatçı, Büyük Piramitler'in yanında anıtsal yerleştirmelerini sunarak kadim mirasın çağdaş sanat, zaman ve insan hayal gücüyle bağlantısını araştırıyor.
Dört bin yılı aşkın süredir ayakta duran Giza'nın Büyük Piramitleri, kadim miras ile çağdaş sanatsal düşüncenin buluşma mekânı hâline geldi. Burada, Art D'Égypte kültür platformu tarafından düzenlenen açık hava uluslararası projesi Forever Is Now 06 sergisinin altıncısı açıldı. Farklı ülkelerden sekiz sanatçı, platonun tarihî manzarasıyla doğrudan diyalog içinde yaratılmış büyük ölçekli yerleştirmelerini sundu.
Sergi 8 ile 28 Kasım 2026 tarihleri arasında gerçekleşiyor ve kadim uygarlığı bugünle birleştiren sorulara yöneliyor: insan zamanı ve mekânı nasıl algılar, mimariyi sonsuz kılan nedir ve kültürel bellek gelecek tasavvurumuzu nasıl etkilemeye devam eder.
Bu yıl serginin sanatsal vizyonu ağırlıklı olarak kadınlar tarafından şekillendirildi. Katılımcılar arasında Mısır, Fransa, ABD, Birleşik Krallık, Çin ve diğer ülkelerden sanatçılar yer alıyor. Eserlerini kadim sembollere ve bilgilere duyulan ilgi birleştiriyor, ancak her sanatçı tarihî mekânla etkileşim kurmanın kendine özgü yolunu buluyor — mitoloji, mimari, heykel, doğal malzemeler ve izleyicinin kişisel deneyimi aracılığıyla.
Dünyalar arasında bir geçit olarak mimari
Serginin merkezî imgelerinden biri, Britanyalı-Fransız sanatçı Charlotte Colbert'in Possible Landscapes adlı eseri oldu. Kompozisyonda ayna yüzeyler, heykelsi öğeler ve tepesinde bir göz tasviri bulunan paslanmaz çelikten anıtsal bir kemer bir araya geliyor. Bu motif sanatçının yapıtlarında özel bir yer tutuyor ve kolektif hayal gücü ile insanın dünyaya dair alışılmış tasavvurunu yeniden gözden geçirme yetisi fikriyle bağlantılı.
Giza Platosu'nda bu imge ek bir anlam kazanıyor. Göz, kadim Mısır sembolizmine gönderme yapıyor; yansıtıcı yüzeyler ise yerleştirmeyi çevredeki mekânla birleştiriyor: bu yüzeylerde çöl, gökyüzü ve piramitlerin siluetleri etkileşime giriyor. Colbert, kadim yapıların yalnızca geçmişin anıtları olarak değil, aynı zamanda başka dünyalara ve çağlara açılan bir tür geçit olarak algılanmasını öneriyor.
Burada gerçekliği algılamanın iki biçimi arasında bir yankılanma doğuyor. Kadim Mısırlılar için piramitler, dünya düzeni, sonsuzluk ve insanın yeryüzü yaşamının ötesine uzanan yoluna dair tasavvurların bir parçasıydı. Colbert'in yorumunda ise bunlar, hayal gücü, inanç ve görünenin sınırları üzerine bir sohbetin başlangıç noktası hâline geliyor.
Geçiş fikri, Fransız-Amerikalı sanatçı Raphaëlle Shirley'nin Passage adlı yerleştirmesinde sürüyor. Art arda yerleştirilmiş kemerler, piramitlere yönelen bir geçit oluşturuyor. Yapıda metal, bakır, ahşap, palmiye lifleri ve elle dokunmuş Mısır pamuğu bir araya geliyor.
Süslemeler ve kıvrımlar, gökyüzünü kucaklayan bir kadın figürü olarak tasvir edilen kadim Mısır gök tanrıçası Nut'a gönderme yapıyor. Eserde ayrıca yaşamın, ölümün ve yeniden doğuşun döngüselliği fikri de yer alıyor.
Ziyaretçiler yerleştirmenin içinden geçerek perspektifin, ışığın ve gölgelerin nasıl değiştiğini gözlemleyebiliyor. Bu sayede eser yalnızca mimari bir form olarak değil, izleyicinin sanatsal tasarımın bir parçası hâline geldiği kişisel bir deneyim mekânı olarak da var oluyor.
Kozmolojiden evrensel sevgi diline
Dünyanın kökenine dair kadim tasavvurların çağdaş sanatla bağlantısını, Britanyalı-Jamaikalı sanatçı Rochelle Webster-Nembhard'ın Celestial Vessels adlı eseri ortaya koyuyor.
Mısır kireç taşından yapılmış sekiz anıtsal form yumurtaları andırıyor ve kadim Mısır kozmogonisinin, evrenin ilksel sulardan doğuşu tasavvuruyla bağlantılı sekiz ilk tanrısı olan Ogdoad'a gönderme yapıyor. Sanatçı, heykellerin yuvarlak plastiğini piramitlerin geometrisiyle karşılaştırıyor. Piramitler mimari dayanıklılığı ve düzeni somutlaştırırken, yuvarlak formlar yaşamın doğuşu ve yaratılış fikirlerini ifade ediyor. Eser için Mısır taşı kullanılmış ve yapımı yerel Marmonil şirketiyle işbirliği içinde gerçekleşmiş.
Kültürel etkileşimin başka bir hikâyesini, Çinli sanatçı ve tasarımcı Jiang Qiong Er, It Is Time to Plant Love ("Sevgiyi Yetiştirme Zamanı") adlı yerleştirmesiyle sunuyor.
Altın rengi on iki muhafız figürü, törensel bir alayı andıran görkemli bir kompozisyon oluşturuyor. Eserde farklı kültürlerin motifleri ile sevgi, karşılıklı anlayış ve birlik gibi evrensel insani değerler bir araya geliyor. Proje ayrıca Mısır ile Çin arasındaki diplomatik ilişkilerin 70. yılına ithaf edilmiş.
Sanatçı, insanları kökenlerinden bağımsız olarak birleştirebilen ortak bir dil fikrine yöneliyor. Kadim uygarlıkların kendi sembollerini ve dünya tasavvurlarını bıraktığı bir mekânda bu tema özel bir anlatım gücü kazanıyor.
Sanat eserine dönüşen manzara
Fransız sanatçı Geoffroy Pithon, Hortus Pictus ("Resimli Bahçe") adlı eserinde çöl manzarasını renk ve mimarinin prizmasından görme önerisi sunuyor.
Kompozisyonu, pencere ve kapıları andıran açıklıklara sahip canlı yapılardan oluşuyor. Bunlar kumların ortasında, resimsel yüzeylerin çevredeki manzaranın bir uzantısı hâline geldiği sıra dışı bir mekân yaratıyor. Açıklıklar piramitlere bakan manzaraları çerçeveleyerek onları mimari kompozisyonun içindeki kendine özgü tablolara dönüştürüyor.
Canlı renklerin çölün ölçülü paletiyle karşıtlığı, Pithon'un başlıca sanatsal yöntemlerinden biri hâline geliyor. İzleyiciye eseri yalnızca dışarıdan izlemek değil, içinden geçerek yeni perspektifleri kendi başına keşfetmek öneriliyor.
Mimari belleğe tamamen farklı bir yaklaşımı ise Türk sanatçı Seçkin Pirim, The King’s Road («Krallar Yolu») adlı eserinde ortaya koyuyor.
Yerleştirme, piramitler yönünde bir yol oluşturan Mısır mermerinden sütunlar dizisinden oluşuyor. Kompozisyonu, platoda taş ocaklarını ve tapınak alanlarını birbirine bağlayan tarihî yollara gönderme yapıyor.
Burada tekrar, geometrik ritim ve ışığın taş yüzeylerle etkileşimi önemli bir rol oynuyor. Güneş hareket ettikçe sütunlar değişen gölgeler düşürüyor ve böylece eser görsel görünümünü sürekli değiştiriyor. Sanatçı, mimariye hem mekânı düzenlemenin bir yolu hem de kendine özgü bir zaman ölçüsü olarak yaklaşıyor: taş geçmişin izlerini korurken ışık her gün yeni bir kompozisyon yaratıyor.
Hafıza, iletişim ve sonsuzluğa giden yol
İnsan bağlarını Suudi sanatçı Abdurrahman Taha, The Gathering («Toplanma») adlı eserinde ele alıyor.
Eserin ilham kaynağı, Orta Doğu'da yaygın olan tavla oyununun bir türü olan geleneksel masa oyunu olmuş. Sanatçı tanıdık oyun öğelerini anıtsal bir ölçeğe taşıyor: doğal taştan büyük formlar, gruplar hâlinde yerleştirilmiş oyun pullarını andırıyor.
Alışıldık oyun, nesiller boyunca süregelen buluşmalar, iletişim ve toplumsal ritüeller üzerine bir düşünceye dönüşüyor. Kültürel bellek yalnızca büyük yapılardan ve tarihî olaylardan değil, insan etkileşiminin gündelik biçimlerinden de oluşuyor.
Mısırlı sanatçı Emad Abu Ghrein, antik Mısır «Ölüler Kitabı»ndan esinlenen Talisman of Salvation («Kurtuluş Tılsımı») adlı yerleştirmeyi sunuyor.
Kompozisyonda taş bloklar ve halat örgüleri bir araya geliyor. Sanatçı, insanın ruhsal yolculuğuna, korunmaya ve sonsuzluğa duyulan özleme dair tasavvurlara yöneliyor. Taşın ağırlığı ve çizgilerin örgüsü, maddi olanla simgesel olanın sıkı sıkıya bağlandığı bir geçiş imgesi yaratıyor.
Öteki dünyaya dair kadim tasavvurlar çağdaş bir plastik ifade kazanıyor ve eserin kendisi de insan bilinci, hafıza ve ruhsal arayış üzerine bir düşünceye dönüşüyor.
Geçmiş bugünün parçası hâline geldiğinde
Forever Is Now 06, çağdaş sanatın kadim mirasla etkileşim kurma biçimlerinin ne kadar farklı olabileceğini gösteriyor. Bazı sanatçılar için piramitler, Evrenin kökenine dair düşüncelerin çıkış noktası olurken; diğerleri için mimari düzenin, kültürel belleğin ya da insanın sonsuzluğa duyduğu özlemin simgesi hâline geliyor.
Serginin özelliği, tarihî mekânın burada çağdaş eserler için tarafsız bir fon işlevi görmemesidir. Mekân, onların anlamının oluşumuna doğrudan katılıyor. Piramitler ayna yüzeylerde yansıyor, kemerlerin ve mimari açıklıkların çerçevesinde beliriyor, taş, metal, renk ve doğal malzemelerle görsel bir diyaloğa giriyor.
Bununla birlikte sanatçılar, kadim yapıların ölçeğiyle yarışmaya ya da onların formlarını tekrarlamaya çalışmıyor. Aksine her biri, binlerce yıldır var olan ama yeni nesillere açılmaya devam eden şeyi görme konusunda kendi yolunu öneriyor.
Bu yıl sergi ek bir anlam kazanıyor: küratör Nadine Abdel Ghaffar tarafından 2016 yılında kurulan platform Art D’Égypte'nin onuncu yıl dönümüne denk geliyor. Platformun faaliyetleri çağdaş Mısır sanatını geliştirmeye ve uluslararası kültürel alışverişi güçlendirmeye yöneliyor.
Forever Is Now 06, 2026 yılı 28 Kasım'a kadar Giza Platosu'nda sürüyor. Proje, bugünün geçmişten ayrı olmadığını hatırlatıyor: bugün, gelecek için yeni imgeler, anlamlar ve olanaklar yaratarak geçmişi sürekli yeniden yorumluyor.
