Ośmioro artystów z różnych krajów zaprezentowało monumentalne instalacje u stóp Wielkich Piramid, badając związek starożytnego dziedzictwa ze sztuką współczesną, czasem i ludzką wyobraźnią.
Wielkie Piramidy w Gizie, stojące od ponad czterech tysiącleci, stały się przestrzenią spotkania starożytnego dziedzictwa i współczesnej myśli artystycznej. Otwarto tu szóstą wystawę Forever Is Now 06 — międzynarodowy projekt pod gołym niebem, zorganizowany przez platformę kulturalną Art D’Égypte. Ośmioro artystów z różnych krajów zaprezentowało zakrojone na szeroką skalę instalacje, powstałe w bezpośrednim dialogu z historycznym krajobrazem płaskowyżu.
Ekspozycja trwa od 8 do 28 listopada 2026 roku i podejmuje pytania, które łączą starożytną cywilizację z dniem dzisiejszym: jak człowiek postrzega czas i przestrzeń, co czyni architekturę wieczną i w jaki sposób pamięć kulturowa nadal wpływa na nasze wyobrażenie o przyszłości.
W tym roku artystyczna wizja wystawy została w przeważającej mierze ukształtowana przez kobiety. Wśród uczestników są twórcy z Egiptu, Francji, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Chin i innych krajów. Ich prace łączy zainteresowanie starożytnymi symbolami i wiedzą, lecz każdy artysta znajduje własny sposób obcowania z historycznym miejscem — poprzez mitologię, architekturę, rzeźbę, naturalne materiały i osobiste doświadczenie widza.
Architektura jako portal między światami
Jednym z centralnych motywów wystawy stała się Possible Landscapes brytyjsko-francuskiej artystki Charlotte Colbert. W kompozycji łączą się lustrzane powierzchnie, elementy rzeźbiarskie i monumentalny łuk ze stali nierdzewnej, zwieńczony wizerunkiem oka. Motyw ten zajmuje szczególne miejsce w twórczości artystki i wiąże się z ideą zbiorowej wyobraźni oraz zdolności człowieka do rewidowania utartego wyobrażenia o świecie.
Na płaskowyżu w Gizie obraz zyskuje dodatkowe znaczenie. Oko odsyła do starożytnej egipskiej symboliki, a odbijające powierzchnie łączą instalację z otaczającą przestrzenią: współistnieją w nich pustynia, niebo i sylwetki piramid. Colbert proponuje postrzegać starożytne budowle nie tylko jako pomniki przeszłości, lecz także jako swoiste wrota do innych światów i epok.
Pojawia się tu echo dwóch sposobów postrzegania rzeczywistości. Dla starożytnych Egipcjan piramidy były częścią wyobrażeń o porządku świata, wieczności i drodze człowieka poza granice ziemskiego życia. W interpretacji Colbert stają się one punktem wyjścia do rozmowy o wyobraźni, wierze i granicach tego, co widzialne.
Idea przejścia rozwija się w instalacji Passage francusko-amerykańskiej artystki Raphaelle Shirley. Ustawione kolejno łuki tworzą przejście skierowane ku piramidom. W konstrukcji łączą się metal, miedź, drewno, włókna palmowe i ręcznie tkana egipska bawełna.
Ornamenty i łuki odsyłają do Nut — starożytnej egipskiej bogini nieba, przedstawianej jako postać kobieca obejmująca sklepienie niebieskie. W pracy zawarta jest także idea cykliczności życia, śmierci i odrodzenia.
Odwiedzający mogą przejść przez instalację, obserwując, jak zmieniają się perspektywa, oświetlenie i cienie. Dzięki temu dzieło istnieje nie tylko jako forma architektoniczna, lecz także jako przestrzeń osobistego przeżycia, w której widz staje się częścią artystycznego zamysłu.
Od kosmologii do uniwersalnego języka miłości
Związek starożytnych wyobrażeń o pochodzeniu świata ze sztuką współczesną ukazuje praca Celestial Vessels brytyjsko-jamajskiej artystki Rochelle Webster-Nembhard.
Osiem monumentalnych form z egipskiego wapienia przypomina jaja i odsyła do Ogdoady — ośmiu pierwotnych bóstw starożytnej egipskiej kosmogonii, związanych z wyobrażeniem o powstaniu Wszechświata z pierwotnych wód. Artystka zestawia okrągłą plastykę rzeźb z geometrią piramid. O ile te ostatnie ucieleśniają architektoniczną trwałość i porządek, o tyle okrągłe formy wyrażają idee narodzin życia i tworzenia. Do pracy użyto egipskiego kamienia, a jej powstanie odbywało się we współpracy z miejscową firmą Marmonil.
Inną historię kulturowego współdziałania przedstawia chińska artystka i projektantka Jiang Qiong Er w instalacji It Is Time to Plant Love („Czas siać miłość”).
Dwanaście złocistych postaci-strażników tworzy podniosłą kompozycję przypominającą ceremonialną procesję. W pracy łączą się motywy różnych kultur i uniwersalne ludzkie wartości — miłość, wzajemne zrozumienie i jedność. Projekt został także wpisany w 70 rocznicę stosunków dyplomatycznych między Egiptem a Chinami.
Artystka sięga do idei wspólnego języka, który potrafi jednoczyć ludzi niezależnie od ich pochodzenia. W przestrzeni, gdzie starożytne cywilizacje pozostawiły własne symbole i wyobrażenia o świecie, temat ten zyskuje szczególną wyrazistość.
Krajobraz, który staje się dziełem sztuki
Francuski artysta Geoffroy Pithon w pracy Hortus Pictus („Malowniczy ogród”) proponuje ujrzeć pustynny krajobraz przez pryzmat koloru i architektury.
Jego kompozycja składa się z jaskrawych konstrukcji z otworami przypominającymi okna i drzwi. Tworzą one pośród piasków niezwykłą przestrzeń, w której malarskie powierzchnie stają się przedłużeniem otaczającego krajobrazu. Otwory oprawiają widoki na piramidy, zamieniając je w swoiste obrazy wewnątrz architektonicznej kompozycji.
Kontrast nasyconych barw i powściągliwej palety pustyni staje się jednym z głównych zabiegów artystycznych Pithona. Widzowi proponuje się nie tylko oglądanie pracy z boku, lecz przejście przez nią i samodzielne odkrycie nowych perspektyw.
Zupełnie inne podejście do pamięci architektonicznej prezentuje turecki artysta Seçkin Pirim w pracy The King’s Road („Droga królów”).
Instalacja jest ciągiem kolumn z egipskiego marmuru, tworzących drogę w kierunku piramid. Jej kompozycja nawiązuje do historycznych dróg płaskowyżu, łączących kamieniołomy i przestrzenie świątynne.
Ważną rolę odgrywają tu powtórzenie, rytm geometryczny i oddziaływanie światła z powierzchniami kamienia. W miarę ruchu słońca kolumny rzucają zmieniające się cienie, dzięki czemu dzieło nieustannie zmienia swój wygląd wizualny. Artysta zwraca się ku architekturze jako sposobowi organizowania przestrzeni, a zarazem swoistej miary czasu: kamień zachowuje ślady przeszłości, a światło każdego dnia tworzy nową kompozycję.
Pamięć, komunikacja i droga ku wieczności
Temat ludzkich więzi ukazuje saudyjski artysta Abdulrahman Taha w pracy The Gathering („Zgromadzenie”).
Źródłem inspiracji stała się dla niej tradycyjna gra planszowa tawla — odmiana nardów popularna na Bliskim Wschodzie. Artysta przenosi znane elementy gry w monumentalną skalę: duże formy z naturalnego kamienia przypominają pionki ułożone w grupy.
Zwykła gra zamienia się w rozważanie o spotkaniach, komunikacji i rytuałach społecznych, które zachowują się przez pokolenia. Pamięć kulturowa składa się nie tylko z wielkich budowli i wydarzeń historycznych, lecz także z codziennych form ludzkiego współdziałania.
Egipski artysta Emad Abu Grein przedstawia instalację Talisman of Salvation („Talizman zbawienia”), zainspirowaną staroegipską „Księgą umarłych”.
W kompozycji łączą się kamienne bloki i sploty lin. Artysta nawiązuje do wyobrażeń o duchowej drodze człowieka, ochronie i dążeniu do wieczności. Masywność kamienia i splot linii tworzą obraz przejścia, w którym to, co materialne, i to, co symboliczne, okazuje się ściśle związane.
Dawne wyobrażenia o zaświatach zyskują współczesny wyraz plastyczny, a sama praca staje się rozważaniem o ludzkiej świadomości, pamięci i poszukiwaniu duchowym.
Gdy przeszłość staje się częścią teraźniejszości
Forever Is Now 06 pokazuje, jak różne mogą być sposoby współdziałania sztuki współczesnej z dziedzictwem starożytnym. Dla jednych artystów piramidy stają się punktem wyjścia do rozważań o pochodzeniu Wszechświata, dla innych — symbolem porządku architektonicznego, pamięci kulturowej lub ludzkiego dążenia do wieczności.
Osobliwość wystawy polega na tym, że przestrzeń historyczna nie służy tu jako neutralne tło dla współczesnych dzieł. Uczestniczy bezpośrednio w tworzeniu ich sensu. Piramidy odbijają się w lustrzanych powierzchniach, pojawiają się w oprawie łuków i architektonicznych otworów, wchodzą w wizualny dialog z kamieniem, metalem, kolorem i naturalnymi materiałami.
Artyści nie próbują przy tym rywalizować ze skalą starożytnych budowli ani powtarzać ich form. Przeciwnie, każdy proponuje własny sposób ujrzenia tego, co istnieje od tysiącleci, lecz wciąż otwiera się na nowe pokolenia.
W tym roku wystawa zyskuje dodatkowe znaczenie: zbiega się z dziesięcioleciem Art D’Égypte — platformy założonej przez kuratorkę Nadine Abdel Ghaffar w 2016 roku. Jej działalność służy rozwojowi współczesnej sztuki egipskiej i umacnianiu międzynarodowej wymiany kulturalnej.
Forever Is Now 06 trwa na płaskowyżu w Gizie do 28 listopada 2026 roku. Projekt przypomina, że teraźniejszość nie jest oddzielona od przeszłości: nieustannie ją reinterpretuje, tworząc nowe obrazy, sensy i możliwości dla przyszłości.
