Jedenaście projektów z Tajwanu, Makau, Japonii, Francji i Niemiec pokazuje, jak sztuczna inteligencja, algorytmy i ludzka obecność zmieniają granice dzieła sztuki.
Od 30 października do 22 listopada w parku kulturalnym Chung Yuan Cultural and Creative Park w Taoyuanie (Tajwan) odbywa się dziesiąty festiwal sztuki technologicznej TAxT. Jego temat — Be Tokens: 現實世界>>>生成中, czyli „Realny świat — w procesie generowania”. Wystawa proponuje spojrzenie na rzeczywistość jako na przestrzeń, która nieustannie zmienia się w interakcji człowieka i technologii.
Kurator festiwalu Hong Yiping, profesor Narodowego Uniwersytetu Tajwańskiego, odwołuje się do pojęcia tokenu — jednostki, na które modele językowe dzielą tekst w celu przetworzenia. W ekspozycji ta idea wykracza poza język: artyści badają, jak systemy cyfrowe mogą postrzegać i przekształcać obrazy, ruchy, doznania cielesne, wspomnienia i sny.
Kiedy widz staje się częścią dzieła
W niektórych projektach obecność zwiedzającego bezpośrednio zmienia pracę artystyczną. W Habitat of Sound #2: Artificial Habitat dźwięki ptaków przechodzą przez aluminiowe rury, nawiązujące do nadmorskiego i przemysłowego krajobrazu. Im dłużej człowiek przebywa w pobliżu, tym silniej algorytm fragmentaryzuje i zniekształca brzmienie.
Instalacja AURA francuskiego studia hellobastworkshop reaguje na położenie i ciepło ludzkiego ciała, tworząc świetlne sfery. Kiedy w pobliżu znajdą się dwie osoby, ich świetlne obrazy łączą się. W One Hundred Faces of Water U Huang Meng-fana regionalne dane hydrologiczne przekształcają się w projekcję poruszającej się wody, a kroki zwiedzających tworzą na niej nowe fale.
Człowiek nie tylko obserwuje tu dzieło: jego ruchy, głos, ciepło i czas spędzony przy instalacji stają się częścią procesu artystycznego.
Pamięć, sny i sztuczna inteligencja
Inni artyści zwracają się ku ludzkiemu doświadczeniu, które trudno uchwycić bezpośrednio. W 40Hz (V2) kolektyw ULTRACOMBOS bada sny i sny świadome: zebrane obrazy i wspomnienia są przetwarzane przez sztuczną inteligencję i wyświetlane na ciele. W The Symmetrical Hallucinations: A Medical Mirror rzeczywiste dane medyczne zestawia się z fikcyjnymi obrazami wytworzonymi przez system generatywny. Praca stawia pytanie o to, jak technologie odtwarzają ludzkie doświadczenie i gdzie przebiega granica między danymi a ich interpretacją.
W projekcie Artificial Intelligence and Artificial Intelligence are in Conversation dwa przemysłowe ramiona robotyczne wchodzą w dialog poprzez wirtualne postacie reprezentujące uczelnie artystyczne Tajwanu i Japonii. Zwiedzający mogą zadawać im pytania. A praca Artificial Iteration (AI) Bianki Lei zestawia obraz stworzony przez sztuczną inteligencję z jego malarską wersją, przywracając widza do pytania o autorstwo i rolę artysty.
Od interakcji — do współtworzenia
U podstaw festiwalu leżą trzy kierunki: współistnienie, współtworzenie i wspólna wypowiedź. Ukazują one różne modele relacji człowieka i technologii: od interakcji z otoczeniem po wspólne tworzenie obrazów i nowe sposoby komunikacji.
TAxT obejmuje także program edukacyjny: spotkania, wykłady, warsztaty, projekty szkolne i wycieczki. Jego zadaniem jest przybliżenie sztuki technologicznej nie tylko zwiedzającym wystawę, lecz także tym, którzy dopiero zaczynają badać możliwości narzędzi cyfrowych.
W TAxT zmienia się zwyczajowa rola widza. Nie stoi on już przed ukończonym dziełem: jego obecność może zmienić dźwięk, obraz lub ruch instalacji. Sztuka staje się procesem, w którym spotykają się ludzkie postrzeganie i maszynowa interpretacja. To już nie tylko wykorzystywanie nowych technologii w twórczości, lecz poszukiwanie języka artystycznego, w którym człowiek i system cyfrowy stają się uczestnikami jednego procesu.
