W Australii rozkwitają drzewa wypuszczające świecące bańki z mgłą. W Wenecji naturalne wzory muszli z Morza Aralskiego przekształcają się w wielkoformatowy wzór tekstylny. Za tymi niezwykłymi dziełami stoją Azusa Murakami i Alexander Groves — artyści i projektanci, którzy łączą sztukę, naukę i technologie, by badać zadziwiające mechanizmy natury. 6 listopada ich instalacja New Spring nadal przyciąga uwagę zwiedzających Newcastle Art Gallery, a już 14 listopada na Tajwanie otworzy się After the Rain — wystawa, która po raz pierwszy w Azji łączy dwa główne nurty ich twórczości.
Zobaczyć to, co zwykle pozostaje niezauważone
U podstaw myślenia artystycznego A.A. Murakami leży niezwykły sposób obserwowania otaczającego świata. Artyści nie tylko czerpią inspirację z form natury — badają procesy, dzięki którym te formy powstają. Analizują prawidłowości wzrostu, przemiany materiałów, oddziaływanie sił fizycznych i czasu, a następnie przekładają naukowe obserwacje na język sztuki.
Szczególnie ciekawie ujawnia się to w pracy The Sun Sets in a Shell, zaprezentowanej w pawilonie Uzbekistanu The Aural Sea na Biennale Weneckim 2026 roku. Punktem wyjścia stała się racicznica — prążkowana małża żyjąca w Morzu Aralskim. Murakami i Groves zbadali naukowe modele powstawania jej muszli i opracowali specjalny algorytm dziergania, odtwarzający biochemiczne prawidłowości jej tworzenia.
Tak powstał wzór tekstylny, w którym spirale, fale, formy trójkątne i powtarzające się struktury fraktalne oddają złożoną geometrię naturalnego wzrostu. Najciekawsze jest jednak to, że wzory te nie są statyczne u swego źródła. Zmiany temperatury, zasolenia, kwasowości wody i zawartości wapnia wpływają na powstawanie muszli, pozostawiając w jej strukturze swoisty zapis warunków środowiska.
Powstaje zadziwiające połączenie naukowego badania i artystycznej percepcji: muszla staje się naturalnym archiwum, a algorytm pomaga odkryć piękno procesów, których ludzkie oko zwykle nie dostrzega. Artyści przekładają tę niewidzialną złożoność na materialną formę, łącząc technologie cyfrowe i tradycyjne rzemiosło oparte na dotyku.
Kiedy technologia pozwala naturze się ujawnić
Drugą stronę ich myślenia odsłania New Spring — instalacja, którą można teraz zobaczyć w Newcastle Art Gallery w Australii. Wystawa otworzyła się 26 września i potrwa do 31 stycznia 2027 roku.
Trzy metalowe konstrukcje przypominające drzewa wypuszczają świecące bańki wypełnione mgłą. Pojawiają się wśród gałęzi, płynnie przemieszczają się w przestrzeni, zmieniają kształt i rozpraszają. Potem pojawiają się nowe.
To nie jest obraz kwitnienia ani mechaniczna imitacja drzewa. Artyści tworzą własny system, w którym proces technologiczny staje się niemal żywym zjawiskiem. Widz obserwuje nie gotowe dzieło, lecz jego nieustanne powstawanie.
Szczególnie ciekawie ujawnia się tu japońskie pojęcie mono no aware — subtelna umiejętność dostrzegania piękna chwili, odczuwania jej wyjątkowości i postrzegania zmian jako naturalnej części życia. Jedna bańka znika, ale na jej miejscu pojawia się następna. I uwaga stopniowo przenosi się z pragnienia zatrzymania tego, co zobaczone, na zdolność bycia tu i teraz, zauważania tego, co się dzieje, i otwierania się na to, co pojawi się dalej.
Jest w tym bardzo pozytywna idea: piękno nie kończy się wraz z pojedynczą chwilą. Trwa dalej w nowych formach. Technologie A.A. Murakami pozwalają dosłownie zobaczyć tę zasadę — natura nie przestaje tworzyć, a każda chwila staje się częścią następnej.
Właśnie takie podejście artyści nazywają Ephemeral Tech — „efemerycznymi technologiami”. Opracowują własne mechanizmy, by tworzyć zjawiska z mgły, powietrza, światła i innych zmiennych stanów materii. Technologia nie demonstruje tu siebie, lecz otwiera przed człowiekiem nowy sposób obcowania ze światem fizycznym.
Jeden związek — wspólne spojrzenie na świat
Za A.A. Murakami stoją Azusa Murakami i Alexander Groves, którzy poznali się w 2010 roku w londyńskim Royal College of Art. W 2011 roku założyli Studio Swine — eksperymentalne studio projektowe, a w 2020 roku stworzyli A.A. Murakami jako samodzielną praktykę artystyczną, w której technologie pomagają kształtować nowe fizyczne i zmysłowe doświadczenia.
Ich współpraca jest interesująca ze względu na to, jak szeroko badają otaczający świat. Artyści studiują lokalne produkcje, rzemiosła, zasoby naturalne i sposoby obchodzenia się z materiałami. Interesuje ich nie tylko forma przyszłego obiektu, ale i cała historia, która za nią stoi: od pochodzenia surowca i specyfiki lokalnego środowiska po ludzką pracę, tradycje kulturowe i możliwości nowej produkcji.
W projektach Studio Swine wykorzystane materiały zyskują nieoczekiwane dalsze życie. W Sea Chair plastikowe odpady zebrane w oceanie zamieniają się w meble. W Can City puszki aluminiowe są przetapiane w mobilnej instalacji odlewniczej zasilanej zużytym olejem roślinnym. A w Hair Highway ludzkie włosy są badane jako odnawialna alternatywa dla takich materiałów jak szylkret i drewno tropikalne.
Każdy z tych projektów zaczyna się od pytania, które wykracza daleko poza projektowanie: co wiemy o materiale, którego używamy? Jak powstał? Jak jest związany z miejscem, ludźmi i naturą? I jakie możliwości się otworzą, jeśli spojrzeć na niego inaczej?
Szczególnie szeroko to podejście ujawnia się w Fordlandia — projekt poświęcony historii miasteczka o tej samej nazwie w amazońskiej dżungli. Założył je w 1928 roku amerykański przemysłowiec Henry Ford, który liczył na stworzenie własnej bazy produkcji kauczuku naturalnego dla przemysłu samochodowego.
Historia Fordlandii stała się przykładem złożonego splotu planów przemysłowych i środowiska naturalnego. Próba przeniesienia do Amazonii amerykańskiego modelu miasta i zorganizowanej produkcji zderzyła się z klimatem, specyfiką tropikalnego ekosystemu i trudnościami w uprawie drzew kauczukowych. Osada została ostatecznie opuszczona.
Murakami i Groves sięgają do tej historii nie tylko jako do epizodu przemysłowej przeszłości. Badają możliwości kauczuku naturalnego, miejscowe sposoby jego pozyskiwania, pracę zbieraczy lateksu i materiały amazońskiego lasu. W instalacji powstaje swoista przestrzeń, w której zasoby naturalne, historia przemysłu i kulturowe wyobrażenia o postępie spotykają się w jednym dziele sztuki.
Tu szczególnie wyraźnie ujawnia się skala ich zainteresowań: za jednym materiałem potrafią dostrzec całą geografię, historię ludzkich decyzji, systemy ekonomiczne i relacje między naturą a produkcją.
Nowe spotkanie w Taizhong
14 listopada w muzeum CMP Inspiration na Tajwanie otwarta zostanie wystawa After the Rain. Ekspozycja po raz pierwszy w Azji połączy dwie praktyki duetu — Studio Swine i A.A. Murakami — i pozwoli zobaczyć ich wspólną metodę twórczą w jednej przestrzeni.
Na wystawie zaprezentowana zostanie wielkoformatowa wersja New Spring o wysokości około sześciu metrów, a także projekty Studio Swine, wśród nich Sea Chair, Can City, Hair Highway i praca tekstylna A Thousand Layers of Stomach. Osobne miejsce zajmie Fordlandia.
Tytuł „Po deszczu” nabiera tu szczególnego znaczenia. Deszcz zmienia stan otaczającego świata: powietrze staje się czystsze, ziemia otrzymuje wilgoć, a znane powierzchnie odsłaniają nowe odcienie i faktury. To moment odnowy, w którym można zauważyć to, co wcześniej pozostawało poza uwagą.
I być może właśnie tak można opisać całą twórczą drogę Murakamiego i Grovesa. W niektórych projektach badają pochodzenie materii i możliwości jej nowego zastosowania. W innych tworzą zjawiska, których nie da się utrzymać w stałej formie. Ale w obu przypadkach interesuje ich jedno: jak zbudowany jest świat, jak powstają w nim nowe formy i ile zdumiewającego kryje się w procesach, obok których zwykle przechodzimy.
Sztuka jako możliwość zobaczenia więcej
Prace A.A. Murakami i Studio Swine przypominają, że sztuka dziś może rodzić się nie tylko z artystycznego obrazu, ale także z naukowego odkrycia, inżynierskiego eksperymentu, badania materiału czy uważnej obserwacji natury.
Murakami i Groves nie próbują oddzielać człowieka od otaczającego świata. Przeciwnie, pokazują, jak ściśle związane są procesy naturalne, technologie, kultura i codzienne życie. Ich dzieła proponują nie gotowe odpowiedzi, lecz nowe sposoby patrzenia, badania i dostrzegania wzajemnych powiązań.
I być może najciekawsza w ich twórczości jest zdolność zmieniania samego punktu widzenia widza. Dostrzec w muszli historię całego morza, w użytym materiale — możliwość nowego narodzenia, a w znikającej bańce — nie utratę, lecz początek następnej chwili.
Świat nie przestaje tworzyć nowego. Czasem wystarczy tylko nauczyć się to zauważać.
