W dniach od 15 do 21 czerwca 2026 roku w kompleksie wystawienniczym Messe Basel w Szwajcarii otwarto Liste Art Fair Basel 2026 – jedne z najbardziej wpływowych na świecie targów młodej sztuki współczesnej. W tegorocznej edycji bierze udział 106 galerii z 36 krajów, prezentujących nowe pokolenie artystów, którzy kształtują język dzisiejszej sztuki. To właśnie tutaj przez trzy dekady debiutowali twórcy, którzy później stawali się uczestnikami najważniejszych światowych wystaw i trafiali do prestiżowych kolekcji muzealnych. Jednak wśród setek prac uwagę krytyków przykuły nie te najbardziej monumentalne czy zaawansowane technologicznie, lecz dzieła badające bliskość, wsparcie i relacje międzyludzkie.
Spośród setek zaprezentowanych projektów szczególnie wyróżniają się prace Kemila Bektešiego i Coco Klöckner. Ich dzieła są zupełnie odmienne pod względem formy i materiałów, lecz łączy je wspólne dążenie do zbadania niewidzialnych więzi między ludźmi. Właśnie dlatego wielu krytyków postrzega je jako wyraźny przejaw jednego z najciekawszych nurtów w sztuce współczesnej – powrotu do osobistego doświadczenia i ludzkiej wrażliwości.
Nowe brzmienie: sztuka bliskości
W ostatnich latach sztuka współczesna intensywnie zgłębiała technologie cyfrowe, sztuczną inteligencję, kryzysy ekologiczne oraz globalne procesy społeczne. Tematy te pozostają istotne do dziś. Jednak na największych międzynarodowych wystawach coraz częściej pojawia się inny punkt ciężkości. Artyści zwracają się ku temu, czego nie da się sprowadzić do statystyk czy algorytmów: ku miłości, trosce, doświadczeniu cielesnemu i więziom emocjonalnym.
Ta zmiana jest szczególnie widoczna podczas Liste Art Fair Basel 2026. Na tle wizualnego szumu targów to właśnie ciche i głęboko osobiste prace okazują się najbardziej zapadającymi w pamięć. Nie wymagają one skomplikowanej teorii, by zostać zrozumianymi, i nie opierają się na samym efekcie nowości. Ich siła tkwi w zdolności do budowania emocjonalnego kontaktu między dziełem a widzem.
Kemil Bekteši: kiedy chleb staje się metaforą wsparcia
Wśród uczestników Liste Art Fair Basel 2026 znalazła się galeria Manuš. Na jej stoisku prezentowane są prace Kemila Bektešiego, łączące konstrukcje ze stali nierdzewnej z prawdziwym ciastem chlebowym, które żyje własnym życiem w przestrzeni wystawowej. Ciasto wyrasta, bąbelkuje, powoli rozlewa się po metalowych powierzchniach i skapuje na podłogę. W rezultacie praca nieustannie zmienia się bezpośrednio na oczach widza.
Za tą niezwykłą formą wizualną kryje się bardzo osobista historia. Ojciec artysty pracuje jako piekarz i to właśnie jego trud pozwolił synowi zajmować się sztuką. Dlatego ciasto chlebowe staje się tutaj nie tyle materiałem codziennego użytku, co obrazem wsparcia, troski i akceptacji. W miarę jak ciasto rośnie i zmienia formę, przekształca się w metaforę warunków emocjonalnych i materialnych, które umożliwiają ludzkie życie.
Praca porusza również szerszy kontekst społeczny. Bekteši przypomina o ludziach, których codzienna praca często pozostaje niedostrzeżona, choć to właśnie ona podtrzymuje znany nam porządek społeczny. Jednak dzieło nie sprowadza się wyłącznie do krytyki społecznej. Jego głównym tematem jest ludzka zdolność do wzajemnego wspierania się. Właśnie dlatego widz nie musi znać biografii artysty: sens rodzi się bezpośrednio z interakcji materiałów.
Coco Klöckner: jak formy wpływają na relacje
O ile Bekteši bada temat wsparcia, o tyle Coco Klöckner skupia się na tym, jak formy oddziałują na relacje międzyludzkie i nasze postrzeganie otaczającego świata. Jej rzeźba Untitled (2026), prezentowana przez galerię Romance na Liste Art Fair Basel 2026, to wysoka konstrukcja zbudowana z walizek narzędziowych i kejsów mikrofonowych. Z niektórych części zdają się być wyrwane fragmenty, a wewnątrz kryją się dwa niewielkie „drewniane” serca.
Jednak i tutaj wygląd zewnętrzny okazuje się zwodniczy. Serca wcale nie są wyrzeźbione w drewnie, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Zostały stworzone przy użyciu druku 3D i jedynie pokryte szpachlą do drewna. Ta gra z percepcją staje się kluczowym elementem artystycznego przekazu.
Klöckner od dawna bada mechanizmy reprezentacji i tożsamości. Interesuje ją, jak forma zewnętrzna wpływa na nasze wyobrażenia o rzeczach i ludziach, jak tworzone są role społeczne oraz w jaki sposób obrazy wizualne kształtują relacje. Zamiast oferować widzowi jednoznaczną interpretację, artystka tworzy przestrzeń niepewności. Nieustannie zderzamy się z rozbieżnością między tym, co widzimy, a tym, co istnieje w rzeczywistości.
Właśnie ta dwoistość nadaje jej pracom szczególną siłę emocjonalną. Nie dyktują one gotowych znaczeń, lecz zapraszają do refleksji, pozwalając każdemu widzowi przejść własną drogę interpretacji.
Dlaczego właśnie te prace stały się odkryciem Liste Art Fair Basel 2026
Na pierwszy rzut oka metody twórcze Kemila Bektešiego i Coco Klöckner wydają się zasadniczo odmienne: on pracuje z organiczną zmiennością żywego ciasta, ona – z obiektami przemysłowymi i grą faktur. Jednak krytycy zgodnie zauważają wspólny mianownik ich prac – głęboko humanistyczne przesłanie.
Oboje artyści odwołują się do osobistych doświadczeń i relacji międzyludzkich poprzez haptyczność i materialność. U Bektešiego ciasto wyrastające na metalowych powierzchniach staje się metaforą troski i wsparcia, natomiast u Klöckner złudna faktura serc obnaża pęknięcie między wyglądem a wewnętrzną istotą. To właśnie zdolność do mówienia o fundamentalnych ludzkich wartościach poprzez interakcję materiałów sprawiła, że ich projekty stały się jednymi z najżywiej dyskutowanych na targach.
Podsumowanie
Sztuka, co przekonująco pokazały targi Liste Art Fair Basel 2026, na nowo uczy się mówić szeptem – a w tej ciszy najlepiej słychać to, co naprawdę ważne.
Jak zauważają obserwatorzy, główny trend Liste Art Fair Basel 2026 można sformułować następująco: sztuka współczesna coraz częściej powraca do człowieka. Po dekadach dyskusji o globalnych systemach, technologiach i abstrakcyjnych procesach, artyści znów zwracają się ku temu, co bliskie: trosce, relacjom i osobistemu doświadczeniu.
Prace Kemila Bektešiego i Coco Klöckner stają się wymowną ilustracją tej zmiany:
- poprzez żywe ciasto chlebowe rozlewające się po surowych metalowych konstrukcjach Bekteši opowiada o wsparciu i niewidzialnej pracy, która podtrzymuje świat;
- za pomocą zwodniczo „drewnianych” serc ukrytych w konstrukcji z walizek Klöckner obnaża rozdźwięk między pozorem a istotą, zmuszając do refleksji nad mechanizmami percepcji i rolami społecznymi.
Według kuratorów targów to właśnie zdolność do kreowania przestrzeni bliskości między artystą a widzem staje się dziś jedną z najcenniejszych form wypowiedzi artystycznej. Dzieła te nie wymagają skomplikowanego przygotowania teoretycznego – oddziałują bezpośrednio poprzez odczucia, emocje i osobiste doświadczenie.
W ten sposób Liste Art Fair Basel 2026 nie tylko zaprezentowało nowe prace młodych artystów, ale także odnotowało istotny zwrot. Sztuka zdolna do wywołania żywego oddźwięku emocjonalnego i zaproszenia widza do dialogu przypomina nam o swojej głównej sile: byciu mostem między ludźmi, mówieniu o tym, co ludzkie, językiem ludzkich uczuć i tworzeniu momentów autentycznej empatii.
