Tayvan, Makao, Japonya, Fransa ve Almanya'dan on bir proje, yapay zekânın, algoritmaların ve insan varlığının sanat eserinin sınırlarını nasıl değiştirdiğini gösteriyor.
30 Ekim'den 22 Kasım'a kadar Taoyuan'daki (Tayvan) Chung Yuan Cultural and Creative Park kültür parkında onuncu teknoloji sanatı festivali TAxT düzenleniyor. Festivalin teması — Be Tokens: 現實世界>>>生成中, yani «Gerçek dünya — üretim sürecinde». Sergi, gerçekliğe insan ve teknolojinin etkileşimi içinde sürekli değişen bir alan olarak bakmayı öneriyor.
Festivalin küratörü, Tayvan Ulusal Üniversitesi profesörü Hong Yiping, token kavramına — dil modellerinin metni işlemek için böldüğü birimlere — başvuruyor. Sergide bu fikir dilin sınırlarının ötesine geçiyor: sanatçılar dijital sistemlerin görüntüleri, hareketleri, bedensel duyumları, anıları ve rüyaları nasıl algılayıp dönüştürebildiğini araştırıyor.
İzleyici eserin parçası hâline geldiğinde
Bazı projelerde ziyaretçinin varlığı sanat eserini doğrudan değiştiriyor. Şu eserde: Habitat of Sound #2: Artificial Habitat Habitat of Sound #2: Artificial Habitat adlı eserde kuş sesleri, kıyı ve sanayi manzarasını çağrıştıran alüminyum borulardan geçiyor. İnsan yakında ne kadar uzun kalırsa algoritma sesi o kadar güçlü biçimde parçalıyor ve bozuyor.
Enstalasyon AURA Fransız stüdyosu hellobastworkshop'un enstalasyonu insan bedeninin konumuna ve ısısına tepki vererek ışık küreleri oluşturuyor. İki kişi yan yana geldiğinde ışık imgeleri birleşiyor. Şu eserde: One Hundred Faces of Water One Hundred Faces of Water adlı eserde Huang Meng-fan, bölgesel hidrolojik verileri hareket eden suyun projeksiyonuna dönüştürüyor ve ziyaretçilerin adımları suyun üzerinde yeni dalgalar oluşturuyor.
İnsan burada eseri yalnızca izlemiyor: hareketleri, sesi, ısısı ve enstalasyonun yanında geçirdiği zaman sanat sürecinin bir parçası hâline geliyor.
Hafıza, rüyalar ve yapay zekâ
Diğer sanatçılar doğrudan kaydedilmesi güç insan deneyimine yöneliyor. Şu eserde: 40Hz (V2) 40Hz (V2) adlı eserde ULTRACOMBOS kolektifi rüyaları ve berrak rüyaları araştırıyor: toplanan imgeler ve anılar yapay zekâ tarafından işlenip bedene yansıtılıyor. Şu eserde: The Symmetrical Hallucinations: A Medical Mirror gerçek tıbbi veriler, üretken bir sistem tarafından oluşturulan kurgusal görüntülerle karşılaştırılıyor. Eser, teknolojilerin insan deneyimini nasıl yeniden ürettiği ve veriler ile bunların yorumlanması arasındaki sınırın nerede geçtiği sorusunu ortaya koyuyor.
Şu projede: Artificial Intelligence and Artificial Intelligence are in Conversation Tayvan ve Japonya'daki sanat üniversitelerini temsil eden sanal karakterler aracılığıyla iki endüstriyel robot kol diyaloğa giriyor. Ziyaretçiler onlara sorular sorabiliyor. Ve şu eser: Artificial Iteration (AI) Bianki Lei, yapay zekâ tarafından oluşturulan görüntüyü onun resimsel versiyonuyla karşılaştırarak izleyiciyi yeniden yazarlık ve sanatçının rolü sorusuna döndürüyor.
Etkileşimden ortak yaratıma
Festivalin temelinde üç yön vardır: bir arada var olma, ortak yaratım ve ortak söylem. Bunlar, insan ile teknolojiler arasındaki ilişkinin farklı modellerini ortaya koyuyor: çevreyle etkileşimden imgelerin ortaklaşa yaratılmasına ve yeni iletişim biçimlerine kadar.
TAxT ayrıca bir eğitim programı da içeriyor: buluşmalar, konferanslar, atölyeler, okul projeleri ve turlar. Bunun amacı, teknolojik sanatı yalnızca sergi ziyaretçilerine değil, dijital araçların olanaklarını henüz keşfetmeye başlayanlara da tanıtmak.
TAxT'de izleyicinin alışılmış rolü değişiyor. İzleyici artık tamamlanmış bir eserin karşısında durmuyor: varlığı enstalasyonun sesini, görüntüsünü veya hareketini değiştirebiliyor. Sanat, insan algısı ile makine yorumunun buluştuğu bir sürece dönüşüyor. Bu artık yalnızca yaratıcılıkta yeni teknolojilerin kullanılması değil, insanın ve dijital sistemin tek bir sürecin katılımcıları hâline geldiği bir sanat dilinin arayışıdır.
