Mười một dự án đến từ Đài Loan, Ma Cao, Nhật Bản, Pháp và Đức cho thấy trí tuệ nhân tạo, thuật toán và sự hiện diện của con người đang thay đổi ranh giới của tác phẩm nghệ thuật như thế nào.
Từ ngày 30 tháng Mười đến ngày 22 tháng Mười một, tại công viên văn hóa Chung Yuan Cultural and Creative Park ở Đào Viên (Đài Loan) đang diễn ra lễ hội nghệ thuật công nghệ TAxT lần thứ mười. Chủ đề của lễ hội là Be Tokens: 現實世界>>>生成中, hay «Thế giới thực đang trong quá trình tạo sinh». Triển lãm mời gọi nhìn hiện thực như một không gian không ngừng biến đổi trong sự tương tác giữa con người và công nghệ.
Giám tuyển của lễ hội, Hồng Nghi Bình, giáo sư Đại học Quốc gia Đài Loan, đề cập đến khái niệm token — đơn vị mà các mô hình ngôn ngữ chia văn bản để xử lý. Trong phần trưng bày, ý tưởng này vượt ra ngoài phạm vi ngôn ngữ: các nghệ sĩ khám phá cách các hệ thống số có thể cảm nhận và biến đổi hình ảnh, chuyển động, cảm giác cơ thể, ký ức và giấc mơ.
Khi người xem trở thành một phần của tác phẩm
Trong một số dự án, sự hiện diện của khách tham quan trực tiếp làm thay đổi tác phẩm nghệ thuật. Trong Habitat of Sound #2: Artificial Habitat âm thanh của chim chóc đi qua những ống nhôm, gợi nhớ đến cảnh quan ven biển và công nghiệp. Con người càng ở gần lâu bao nhiêu, thuật toán càng phân mảnh và bóp méo âm thanh mạnh bấy nhiêu.
Tác phẩm sắp đặt AURA của studio Pháp hellobastworkshop phản ứng với vị trí và hơi ấm của cơ thể con người, tạo ra những quả cầu ánh sáng. Khi hai người ở gần nhau, hình ảnh ánh sáng của họ hòa vào nhau. Trong One Hundred Faces of Water của Hoàng Mộng Phàm, dữ liệu thủy văn khu vực được biến thành hình chiếu của dòng nước chuyển động, và những bước chân của khách tham quan tạo nên những gợn sóng mới trên đó.
Ở đây con người không chỉ quan sát tác phẩm: chuyển động, giọng nói, hơi ấm và thời gian họ ở bên tác phẩm sắp đặt đều trở thành một phần của quá trình nghệ thuật.
Ký ức, giấc mơ và trí tuệ nhân tạo
Những nghệ sĩ khác hướng đến trải nghiệm con người khó có thể ghi lại trực tiếp. Trong 40Hz (V2) tập thể ULTRACOMBOS khám phá giấc mơ và giấc mơ tỉnh thức: những hình ảnh và ký ức được thu thập sẽ được trí tuệ nhân tạo xử lý và chiếu lên cơ thể. Trong The Symmetrical Hallucinations: A Medical Mirror dữ liệu y tế thực được đối chiếu với những hình ảnh hư cấu do một hệ thống tạo sinh tạo ra. Tác phẩm đặt ra câu hỏi về cách công nghệ tái tạo trải nghiệm của con người và ranh giới giữa dữ liệu cùng cách diễn giải dữ liệu nằm ở đâu.
Trong dự án Artificial Intelligence and Artificial Intelligence are in Conversation hai cánh tay robot công nghiệp bước vào cuộc đối thoại thông qua những nhân vật ảo đại diện cho các trường đại học nghệ thuật của Đài Loan và Nhật Bản. Khách tham quan có thể đặt câu hỏi cho chúng. Còn tác phẩm Artificial Iteration (AI) Bianki Lei đối chiếu hình ảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra với phiên bản hội họa của nó, đưa người xem trở lại câu hỏi về quyền tác giả và vai trò của người nghệ sĩ.
Từ tương tác — đến đồng sáng tạo
Nền tảng của lễ hội là ba hướng đi: cùng tồn tại, đồng sáng tạo và cùng phát ngôn. Chúng hé lộ những mô hình quan hệ khác nhau giữa con người và công nghệ: từ tương tác với môi trường xung quanh đến việc cùng nhau tạo ra hình ảnh và những cách giao tiếp mới.
TAxT còn bao gồm một chương trình giáo dục: các buổi gặp gỡ, bài giảng, lớp thực hành, dự án học đường và các chuyến tham quan. Nhiệm vụ của chương trình là giới thiệu nghệ thuật công nghệ không chỉ cho khách tham quan triển lãm mà cả những người mới bắt đầu khám phá khả năng của các công cụ số.
Tại TAxT, vai trò quen thuộc của người xem đang thay đổi. Họ không còn đứng trước một tác phẩm đã hoàn thành: sự hiện diện của họ có thể làm thay đổi âm thanh, hình ảnh hoặc chuyển động của tác phẩm sắp đặt. Nghệ thuật trở thành một quá trình, nơi cảm nhận của con người và cách diễn giải của máy móc gặp gỡ nhau. Đây không còn đơn thuần là việc sử dụng công nghệ mới trong sáng tạo, mà là tìm kiếm một ngôn ngữ nghệ thuật, trong đó con người và hệ thống số trở thành những người tham gia vào cùng một quá trình.
