Songshan kültür parkının üç sergi deposunda 28 ülkeden 149 sanatçının yaklaşık 1200 eseri sergileniyor. Bu yıl fuar, dijital sanatı, duyusal enstalasyonları ve altı iç mekân kompozisyonunu bir araya getirerek sanatın insan hayatında nasıl var olabileceğine dair yeni bir bakış sunuyor.
Akıllı telefon doğrultulduğunda hareket etmeye başlayan bir tablo düşünün. Yalnızca seyredilemeyen, aynı zamanda kokular aracılığıyla hissedilebilen bir sergi enstalasyonu. Bir oturma odasının iç mekânına organik biçimde uyum sağlayan ve ev atmosferinin parçası hâline gelen bir sanat eseri. İşte 16. Taipei New Art Fair tam da bu tür deneyimler sunuyor — sanatla tanışmayı daha kişisel ve çok yönlü bir deneyime dönüştüren bir etkinlik.
Fuar, tarihinde ilk kez Songshan kültür parkının üç sergi deposunu — 2, 3 ve 4 numaralı olanları — bir araya getirdi. Teması olan ART into the life, organizatörlerin sanatın alışılmış sergi mekânının sınırlarını nasıl aştığını ve gündelik deneyimin parçası hâline geldiğini gösterme çabasını yansıtıyor.
Görmenin yeni yolları: dijital sanattan duyusal deneyime
Sergi salonlarından birinde dört Tayvanlı sanatçı, yapay zekâ ve artırılmış gerçeklik kullanılarak oluşturulmuş eserler sunuyor. Akıllı telefon, eserin ek bir dijital katmanını açığa çıkarmaya yardımcı oluyor: durağan görüntü hareket ve yeni görsel ayrıntılar kazanıyor. Teknolojiler, izleyiciyle etkileşimin alışılmış olanaklarını genişleterek sanatsal dilin parçası hâline geliyor.
Bunun bir örneği, Tayvanlı sanatçı Chen Yi-hsin'in eserleri. Sanatçı elle resim yaparak başlıyor, ardından görüntüleri yapay zekâ animasyonu ve artırılmış gerçeklik teknolojileriyle tamamlıyor. İzleyici akıllı telefon yardımıyla 30 tablonun hareket ve ses eşliğinde tek bir hikâyede nasıl birleştiğini görebiliyor. Dijital araçlar burada sanatçının özgün emeğinin yerini almıyor, aksine sanatçının ilk tasarımının bir devamı hâline geliyor.
Teknoloji bölümünün bir diğer katılımcısı Tong Sheng-he, mandala benzeri yapıya sahip hayali tapınaklar yaratmak için yapay zekâdan yararlanıyor. Projesi, algoritmaların sanatçının karmaşık görsel imgeleri hayata geçirmesine ve yeni kompozisyon biçimlerini araştırmasına nasıl yardımcı olabileceğini gösteriyor.
Fuarın bir başka projesi ise aynı anda birçok duyuya sesleniyor. «Hexi Koridorunun Dört Mevsimi» adlı enstalasyon bitkisel kokuları, değerli taşlardan yapılmış eserleri, çay estetiğini ve ayna yüzeylerini bir araya getiriyor. Tarihî Hexi bölgesinin imgesi, doğası ve mevsimlerin değişimiyle kurulan çağrışımlar aracılığıyla açığa çıkıyor. Burası, fuarın sergi atmosferinin yalnızca görülebildiği değil, kokular aracılığıyla hissedilebildiği tek alanı.
Bu tür projeler sanatsal deneyimin ne kadar çeşitli olabileceğini gösteriyor: deneyim imgeden, hareketten, ışıktan, kokudan ve izleyicinin kişisel katılımından oluşuyor.
İçinde yaşamak istediğiniz sanat
Fuarın merkezî bölümlerinden biri, IW ile işbirliği içinde oluşturulan Living with Art projesi. Burada sanat eserlerinin mobilya, aydınlatma ve gündelik eşyalarla yan yana geldiği altı iç mekân kompozisyonu sergileniyor. Eserler kanepelerin, masaların ve yatakların yanına yerleştirilmiş; projenin ortakları arasında Danimarkalı PP Møbler ve Fransız Ligne Roset de var.
Böyle bir ortamda sanat farklı algılanıyor: izleyici bir tablonun ya da heykelin kendi oturma odasında nasıl görüneceğini, odanın havasını nasıl değiştireceğini ve alışılmış ev ritüellerinin parçası hâline geleceğini hayal edebiliyor. Bu, yaşam için sanat fikri — eserin onunla buluşmak için özel bir vesile gerektirmediği, insana gündelik hayatta eşlik ettiği bir fikir.
Fuarın küratörü Qiu Yihui, iç mekân markalarıyla işbirliğinin yalnızca sanat ile mobilyayı birleştirmek olarak tasarlanmadığını vurguluyor. Önemli olan, ikisinin birlikte insanın içinde yaşadığı mekânı biçimlendirmesi. Bu düşünceyi şu sözü tam olarak ifade ediyor: «Güzellik öğrenilmez — onunla karşılaşılır».
Boş çerçeve — yazar olmaya bir davet
Fuarın tasarımcı Wang Bingnan tarafından oluşturulan ana görsel imgesi, yanında elinde bir fincan çay tutan bir kişinin betimlendiği boş bir çerçeve. Kompozisyon, geleneksel Çin'in çerçevelenmiş manzara tekniğine gönderme yapıyor: çevredeki dünyadan seçilen bir parça, sanki bir pencere ya da çerçeve içindeki bir tabloya dönüşüyor.
Organizatörler bu imgeyi «Şaşırtıcı ama bu da sanat!» adlı yaratıcı girişimde geliştirdiler. Katılımcılara, kendi hayatlarından şaşkınlık uyandıran ya da alışılmış olanda güzelliği fark etmelerine yardımcı olan bir anı hayalî bir çerçeveye yerleştirmeleri önerildi. Bu, duvardaki güneş ışığı, pencereden bir manzara, bir fincan çay ya da tesadüfen karşılaşılan bir şehir sahnesi olabilirdi. Yarışmanın sonuçları fuarın açılış gününde açıklandı.
Bu fikirde serginin en ilginç düşüncelerinden biri saklı: insan, bakışını neye odaklayacağını ve çevresindeki dünyanın hangi parçasının çerçeveye girmeye değer olduğunu seçtiğinde kompozisyonun yazarı hâline gelir. Bir sanat eseri tam da böyle başlayabilir — kişinin kendi hayatına dikkatli bir bakışla.
Sanatçıyla buluşma — tasarımı içeriden görme olanağı
Fuarda birçok sanatçı eserlerini bizzat tanıtıyor. Ziyaretçiler sanatçıya yaklaşarak neden belirli bir rengi ya da malzemeyi seçtiğini, kompozisyonu nasıl kurduğunu ve fikrinin çıkış noktasının ne olduğunu sorabiliyor. Organizatörler sanatçılar ile izleyiciler arasındaki doğrudan iletişime özel önem veriyor: ikinci sergi deposundaki Tayvanlı sanatçıların çoğu bizzat hazır bulunuyor, uluslararası katılımcılar ise fuar boyunca geliyor.
Bu tür bir iletişim, yeni teknolojilerle yaratılmış eserler bağlamında özellikle ilgi çekici. İzleyici yalnızca sanatçının dijital araçlarla nasıl çalıştığını değil, aynı zamanda görüntüyle neden tam da bu etkileşim biçimini seçtiğini, hangi kararları kendine sakladığını ve ortaya çıkan form aracılığıyla neyi aktarmak istediğini öğrenebiliyor. Teknik olanaklar genişledikçe kişisel tasarı ve yaratıcı seçim üzerine konuşmak için de o kadar çok vesile doğuyor.
Böyle bir sohbet eseri başka bir yönünden açar. Tamamlanmış işin ardında canlı bir yaratıcı süreç görünür hâle gelir — form arayışı, ayrıntılara gösterilen özen, sanatçının bireysel dili. İzleyici yalnızca sonucu görme değil, aynı zamanda sanatsal ifadenin nasıl doğduğunu daha iyi anlama olanağı elde eder.
Küratör Qiu Yihui için bu da estetik duyarlılık fikrinin bir parçası. Fuar sanatla karşılaşma olanaklarını çoğaltmayı amaçlıyor — sanatçıyla sohbette, beklenmedik bir görsel izlenimde, bir kokuda ya da alışılmış ev ortamında. Bazen tam da böyle bir karşılaşma yeni bir ilginin başlangıcı olur ve insanın çevresindeki dünyaya bakışını değiştirir.
Gündelik deneyimin bir parçası olarak sanat
Fuarın uluslararası programında ayrıca 70 ülkeden sanatçıların gönderdiği 3132 başvuru arasından Mix & Max yarışması kapsamında seçilen 101 eser yer alıyor. Sergi, uluslararası sanatı, teknolojik deneyleri ve iç mekân tasarımını bir araya getiren genel programı tamamlıyor.
Taipei New Art Fair çağdaş sanatın ne kadar farklı biçimler alabileceğini gösteriyor. Sanat ekranda hareket edebilir, koku duyusuna seslenebilir, iç mekânın parçası hâline gelebilir ya da kişinin kendi odasındaki ışığı basitçe gözlemlemesiyle başlayabilir. Teknolojiler eser yaratma ve algılama biçimlerini genişletiyor, ama en önemlisini ortadan kaldırmıyor — insan bakışını, sanatçının tasarısını ve kişisel diyalog olanağını.
Belki de ART into the life'ın asıl tasarısı tam da budur: sanat sergi salonuyla sınırlı değildir. El işçiliği ile dijital teknolojilerin kesişiminde doğabilir, ev mekânının parçası hâline gelebilir, farklı duyulara seslenebilir ya da alışılmış olanı basitçe gözlemlemekle başlayabilir. Ama biçim ne olursa olsun, merkezde insan algısı kalır — fark etme, hissetme ve bir eserle karşılaşmada kendi anlamını bulma yetisi.




