Trong ba nhà kho triển lãm của Công viên Văn hóa Tùng Sơn đang trưng bày khoảng 1200 tác phẩm của 149 nghệ sĩ đến từ 28 quốc gia. Năm nay, hội chợ kết hợp nghệ thuật số, các sắp đặt giác quan và sáu bố cục nội thất, mang đến một góc nhìn mới về cách nghệ thuật có thể hiện diện trong đời sống con người.
Hãy hình dung một bức tranh bắt đầu chuyển động khi người ta hướng điện thoại thông minh vào nó. Một sắp đặt triển lãm không chỉ có thể ngắm nhìn mà còn có thể cảm nhận qua hương thơm. Một tác phẩm nghệ thuật hài hòa bước vào không gian nội thất phòng khách và trở thành một phần của bầu không khí gia đình. Chính những trải nghiệm như vậy là điều mà Taipei New Art Fair lần thứ 16 mang đến — một sự kiện biến việc làm quen với nghệ thuật thành một trải nghiệm cá nhân và đa chiều hơn.
Lần đầu tiên trong lịch sử của mình, hội chợ đã kết hợp ba nhà kho triển lãm — số 2, 3 và 4 — của Công viên Văn hóa Tùng Sơn. Chủ đề của hội chợ — ART into the life — phản ánh khát vọng của ban tổ chức muốn cho thấy nghệ thuật vượt ra ngoài không gian triển lãm quen thuộc và trở thành một phần của trải nghiệm thường nhật.
Những cách nhìn mới: từ nghệ thuật số đến trải nghiệm giác quan
Trong một phòng triển lãm, bốn nghệ sĩ Đài Loan giới thiệu những tác phẩm được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo và thực tế tăng cường. Điện thoại thông minh giúp mở ra một lớp số bổ sung của tác phẩm: hình ảnh tĩnh bỗng có chuyển động và những chi tiết thị giác mới. Công nghệ trở thành một phần của ngôn ngữ nghệ thuật, mở rộng những khả năng tương tác quen thuộc với người xem.
Một ví dụ là các tác phẩm của nữ nghệ sĩ Đài Loan Trần Nghi Hân. Cô bắt đầu bằng hội họa thủ công, sau đó bổ sung cho hình ảnh bằng hoạt hình AI và công nghệ thực tế tăng cường. Với điện thoại thông minh, người xem có thể thấy 30 bức tranh hòa thành một câu chuyện thống nhất, được đồng hành bởi chuyển động và âm thanh. Ở đây, các công cụ số không thay thế công việc sáng tác của tác giả mà trở thành sự tiếp nối cho ý tưởng ban đầu của nữ nghệ sĩ.
Một người tham gia khác của khu công nghệ, Đồng Thánh Hà, sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo ra những ngôi đền tưởng tượng với cấu trúc dạng mạn-đà-la. Dự án của anh cho thấy các thuật toán có thể giúp nghệ sĩ hiện thực hóa những hình ảnh thị giác phức tạp và khám phá những hình thức bố cục mới như thế nào.
Một dự án khác của hội chợ hướng tới nhiều giác quan cùng lúc. Sắp đặt «Bốn mùa của hành lang Hà Tích» kết nối hương thơm thực vật, những tác phẩm từ đá quý, mỹ học trà và các bề mặt gương. Hình ảnh của vùng đất lịch sử Hà Tích được hé lộ qua những liên tưởng với thiên nhiên và sự chuyển mùa của nó. Đây là khu vực duy nhất của hội chợ nơi không khí của triển lãm không chỉ có thể nhìn thấy mà còn có thể cảm nhận qua mùi hương.
Những dự án như vậy cho thấy trải nghiệm nghệ thuật có thể đa dạng đến nhường nào: nó được tạo nên từ hình ảnh, chuyển động, ánh sáng, mùi hương và sự tham gia của chính người xem.
Nghệ thuật mà ta muốn sống cùng
Một trong những phần trung tâm của hội chợ là dự án Living with Art, được tạo ra với sự hợp tác của IW. Tại đây trưng bày sáu bố cục nội thất, trong đó các tác phẩm nghệ thuật song hành cùng đồ nội thất, ánh sáng và đồ dùng thường nhật. Các tác phẩm được đặt bên cạnh ghế sofa, bàn và giường, và trong số các đối tác của dự án có PP Møbler của Đan Mạch và Ligne Roset của Pháp.
Trong một môi trường như vậy, nghệ thuật được cảm nhận theo cách khác: người xem có thể hình dung một bức tranh hay một tác phẩm điêu khắc sẽ trông thế nào trong phòng khách của chính mình, sẽ thay đổi tâm trạng của căn phòng ra sao và trở thành một phần của những nghi thức quen thuộc trong nhà. Đó là ý tưởng về nghệ thuật cho cuộc sống — khi tác phẩm không đòi hỏi một dịp đặc biệt nào để gặp gỡ, mà đồng hành cùng con người trong đời thường.
Giám tuyển của hội chợ, Khâu Nghi Huệ, nhấn mạnh rằng sự hợp tác với các thương hiệu nội thất không chỉ được hình dung như việc kết nối nghệ thuật và đồ nội thất. Điều quan trọng là chúng cùng nhau tạo nên không gian mà con người sống trong đó. Câu nói của cô đã diễn đạt chính xác ý tưởng này: «Người ta không học cái đẹp — người ta gặp gỡ nó».
Khung tranh trống — lời mời trở thành tác giả
Hình ảnh thị giác chủ đạo của hội chợ, do nhà thiết kế Vương Bính Nam tạo ra, là một khung tranh trống, bên cạnh là hình ảnh một người cầm tách trà. Bố cục này hướng tới thủ pháp khung cảnh truyền thống của Trung Quốc: một mảnh của thế giới xung quanh được chọn lựa dường như trở thành bức tranh bên trong một cửa sổ hay khung tranh.
Ban tổ chức đã phát triển hình ảnh này thành sáng kiến sáng tạo «Thật ngạc nhiên khi cả điều này cũng là nghệ thuật!». Người tham gia được mời đặt vào khung tranh tưởng tượng một khoảnh khắc trong cuộc sống của chính mình, khoảnh khắc đã gây ngạc nhiên hoặc giúp nhận ra vẻ đẹp trong những điều quen thuộc. Đó có thể là ánh nắng trên tường, khung cảnh nhìn từ cửa sổ, một tách trà hay một cảnh tượng ngẫu nhiên nơi phố thị. Kết quả cuộc thi đã được công bố vào ngày khai mạc hội chợ.
Trong ý tưởng này ẩn chứa một trong những suy nghĩ thú vị nhất của triển lãm: con người trở thành tác giả của bố cục khi lựa chọn nơi để dừng ánh nhìn và mảnh nào của thế giới xung quanh xứng đáng được đặt vào trong khung. Tác phẩm nghệ thuật có thể bắt đầu chính từ đó — từ một cái nhìn chăm chú vào cuộc sống của chính mình.
Gặp gỡ nghệ sĩ — cơ hội nhìn thấy ý tưởng từ bên trong
Tại hội chợ, nhiều tác giả đích thân giới thiệu tác phẩm của mình. Người xem có thể đến gần họa sĩ, hỏi vì sao anh ấy chọn một màu sắc hay chất liệu nhất định, đã xây dựng bố cục như thế nào và điều gì trở thành điểm khởi đầu cho ý tưởng. Ban tổ chức đặc biệt chú trọng giao tiếp trực tiếp giữa tác giả và người xem: phần lớn các nghệ sĩ Đài Loan trong kho trưng bày thứ hai đều có mặt đích thân, còn các nghệ sĩ quốc tế đến trong suốt thời gian diễn ra hội chợ.
Cuộc trò chuyện như vậy đặc biệt thú vị trong bối cảnh những tác phẩm được tạo ra bằng công nghệ mới. Người xem có thể biết không chỉ cách nghệ sĩ làm việc với các công cụ số, mà còn vì sao anh ấy chọn đúng cách tương tác đó với hình ảnh, những quyết định nào anh ấy giữ lại cho mình và điều gì anh ấy muốn truyền đạt qua hình thức đã thành hình. Khả năng kỹ thuật càng mở rộng thì càng có nhiều dịp để nói về ý tưởng cá nhân và lựa chọn sáng tạo.
Cuộc trò chuyện như vậy mở ra tác phẩm từ một phía khác. Đằng sau tác phẩm hoàn chỉnh, người ta nhìn thấy một quá trình sáng tạo sống động — sự tìm tòi hình thức, sự chú ý đến chi tiết, ngôn ngữ riêng của tác giả. Người xem có cơ hội không chỉ thấy kết quả mà còn hiểu rõ hơn cách một phát ngôn nghệ thuật ra đời.
Đối với giám tuyển Khâu Nghi Huệ, đây cũng là một phần của ý tưởng về khả năng cảm thụ thẩm mỹ. Hội chợ nỗ lực tạo ra nhiều cơ hội gặp gỡ nghệ thuật hơn — trong cuộc trò chuyện với nghệ sĩ, trong một ấn tượng thị giác bất ngờ, trong một mùi hương hay trong một không gian quen thuộc của gia đình. Đôi khi chính cuộc gặp gỡ như vậy trở thành khởi đầu của một mối quan tâm mới và thay đổi cách con người nhìn thế giới xung quanh.
Nghệ thuật như một phần của trải nghiệm thường nhật
Trong chương trình quốc tế của hội chợ còn có 101 tác phẩm được tuyển chọn trong khuôn khổ cuộc thi Mix & Max từ 3132 hồ sơ do các nghệ sĩ đến từ 70 quốc gia gửi đến. Triển lãm bổ sung cho chương trình chung, kết nối nghệ thuật quốc tế, những thử nghiệm công nghệ và thiết kế nội thất.
Taipei New Art Fair cho thấy nghệ thuật đương đại có thể mang bao nhiêu hình thức khác nhau. Nó có thể chuyển động trên màn hình, hướng tới khứu giác, trở thành một phần của nội thất hoặc bắt đầu từ việc đơn giản quan sát ánh sáng trong chính căn phòng của mình. Công nghệ mở rộng những cách sáng tạo và cảm nhận tác phẩm, nhưng không phủ định điều cốt lõi — cái nhìn của con người, ý tưởng của tác giả và khả năng đối thoại cá nhân.
Có lẽ chính ở đây là ý tưởng chính của ART into the life: nghệ thuật không bị giới hạn trong phòng triển lãm. Nó có thể nảy sinh ở nơi giao thoa giữa thủ công và công nghệ số, trở thành một phần của không gian gia đình, hướng tới nhiều giác quan khác nhau hoặc bắt đầu từ việc đơn giản quan sát những điều quen thuộc. Nhưng dù hình thức có thế nào, ở trung tâm vẫn là cảm nhận của con người — khả năng nhận ra, cảm nhận và tìm thấy ý nghĩa riêng của mình trong cuộc gặp gỡ với tác phẩm.




