Filipinler'de Karaballo dağlarında, yerli bugkalot halkının uzun zamandır «kelli» diye adlandırdığı ve köpeklerin tedavisinde kullandığı mütevazı bir çalı yetişiyor. Modern botanik onu ancak yakın zamanda ayrı bir tür olarak tanıdı ve bilimsel adını verdi — Clerodendrum kelli.
Bitki bir metre yüksekliğe ulaşır; yaprakları üstten yeşil, alttan soluk mor renktedir. Pembe-kırmızımsı tabanlı beyaz boru şeklindeki çiçekler, birçok akrabanınki gibi sıkı çiçek durumları yerine gevşek salkımlar halinde toplanmıştır. Yalnızca Pantabangan-Carrangalan koruma alanının nemli dağ ormanlarındaki iki noktada — Meddengen dağında ve Sitio Binbin'de — bulunur.
Bugkalotlar «kelli»nin özelliklerini yüzyıllardır biliyordu: yapraklar ezilip hasta köpeklerin yemine katılır. Bununla birlikte geleneksel kullanım bitkinin yok olmasına yol açmadı. Başlıca tehdit, tarım için ormanların kesilmesi ve çalının yerleşmeyi tercih ettiği dik yamaçlardaki heyelanlardır.
Bugün Clerodendrum kelli'nin yayılış alanı sekiz kilometrekareye kadar daralmıştır. Tür zaten «yok olma eşiğinde» kategorisine alınmıştır. Ateneo de Manila Üniversitesi'nden araştırmacılar, meslektaşlarıyla birlikte yeni türü 2025 yılının Aralık ayında Gardens' Bulletin Singapore dergisinde tanımladı.
Keşif, yerli halkların bilgisi ile resmi bilimin birbirini nasıl tamamlayabileceğini gösteriyor. Yerli halkın yüzyıllardır bitkinin faydalı özelliklerini fark ettiği yerde, bilim insanları artık özel koruma gerektiren kırılgan bir dağ ekosistemi unsurunu görüyor.
Yamaçların korunması ve arazilerin dönüştürülmesinin sınırlandırılması için güçlendirilmiş önlemler alınmazsa Clerodendrum kelli, daha derinlemesine incelenemeden yok olma riski taşıyor. Bu, birçok türün, alışılmış yaşam ortamıyla birlikte yok olana kadar bilim için görünmez kaldığını hatırlatıyor.
