W Górnej Zatoce Kalifornijskiej, gdzie żyje jedyna na świecie populacja morświna vaquita (Phocoena sinus), weszło w życie nowe porozumienie: strefa, w której obowiązuje zakaz używania sieci skrzelowych, zmniejszyła się z 11 106 do 1 562 kilometrów kwadratowych. Decyzja rządu Meksyku, opublikowana w dzienniku urzędowym 15 października 2026 roku, wywołała zaniepokojenie ekologów, gdyż według najnowszych szacunków na planecie pozostało zaledwie od siedmiu do dziesięciu osobników tego gatunku.
Vaquita to najmniejszy morświn na Ziemi, endemiczny dla tej zatoki, którego liczebność nieustannie spadała z powodu przyłowu w sieciach rybackich. Wcześniej zakaz obejmował obszar porównywalny powierzchnią z Connecticut; teraz obejmuje jedynie strefę wielkości Wielkiego Londynu. Władze tłumaczą ten krok koniecznością wsparcia nadbrzeżnych społeczności rybackich i skupienia wysiłków na obszarach, gdzie zwierzęta rzeczywiście pojawiały się w ostatnich latach.
Członkowie Międzynarodowego Komitetu ds. Ochrony Vaquity, w tym meksykański biolog Lorenzo Rojas-Bracho, zauważają, że kontrolowanie ogromnego akwenu było niezwykle trudne, a nowe przepisy pozwalają precyzyjniej skierować zasoby na „strefę zerowej tolerancji” o powierzchni 225 kilometrów kwadratowych. Jednocześnie przewidziano w niej teraz kanał tranzytowy o szerokości około 350 metrów dla małych jednostek.
Krytycy, wśród których są organizacje ochrony przyrody, wskazują, że złagodzenie zakazu otwiera tysiące kilometrów kwadratowych historycznego zasięgu dla sieci, które pozostają głównym zagrożeniem dla gatunku. Według danych monitoringowych pojedyncze obserwacje vaquity w 2026 roku odnotowywano także poza dawną strefą, jednak ogólny obraz populacji pozostaje niezwykle kruchy.
Decyzja ilustruje dawny konflikt między krótkoterminowymi interesami gospodarczymi a długoterminową ochroną wyjątkowego elementu ekosystemu morskiego Zatoki Kalifornijskiej. Nawet przy lepszej kontroli w mniejszej strefie ryzyko przypadkowego przyłowu pozostaje, a różnorodność genetyczna maleńkiej populacji jest już minimalna.
Skupienie wysiłków na rzeczywistych miejscach występowania gatunku daje szansę na wzmocnienie ochrony tam, gdzie jest ona naprawdę potrzebna.
