In de Boven-Californische Golf, waar de enige populatie ter wereld van de bruinvis vaquita (Phocoena sinus) leeft, is een nieuwe overeenkomst van kracht geworden: de zone waar kieuwnetten verboden zijn, is gekrompen van 11 106 tot 1 562 vierkante kilometer. Deze beslissing van de Mexicaanse regering, gepubliceerd in het officiële staatsblad van 15 oktober 2026, heeft bij milieubeschermers alarm geslagen, want volgens de laatste schattingen zijn er op aarde nog slechts zeven tot tien exemplaren van deze soort over.
De vaquita is de kleinste bruinvis ter wereld, endemisch voor de golf, en het aantal is gestaag gedaald door bijvangst in vissersnetten. Voorheen gold het verbod voor een gebied dat qua oppervlakte vergelijkbaar is met Connecticut; nu bestrijkt het slechts een zone ter grootte van Groot-Londen. De autoriteiten verklaren de stap door de noodzaak de kustvissersgemeenschappen te ondersteunen en de inspanningen te concentreren op de gebieden waar de dieren de laatste jaren daadwerkelijk voorkomen.
Leden van het Internationale Comité voor het herstel van de vaquita, onder wie de Mexicaanse bioloog Lorenzo Rojas-Bracho, merken op dat het uiterst moeilijk was een enorm watergebied te controleren, en dat de nieuwe regels het mogelijk maken de middelen gerichter in te zetten op de ‘nultolerantiezone’ van 225 vierkante kilometer. Daarin is nu wel een doorvaartkanaal van ongeveer 350 meter breed voor kleine vaartuigen voorzien.
Critici, onder wie natuurbeschermingsorganisaties, wijzen erop dat de versoepeling van het verbod duizenden vierkante kilometers van het historische leefgebied openstelt voor netten, die de grootste bedreiging voor de soort blijven. Volgens monitoringsgegevens werden in 2026 ook buiten de vroegere zone afzonderlijke waarnemingen van de vaquita geregistreerd, maar het algemene beeld van de populatie blijft uiterst kwetsbaar.
De beslissing illustreert het langdurige conflict tussen kortetermijneconomische belangen en het behoud op lange termijn van een uniek element van het mariene ecosysteem van de Californische Golf. Zelfs bij een betere controle in een kleinere zone blijft het risico op accidentele bijvangst bestaan, en de genetische diversiteit van de piepkleine populatie is al minimaal.
Het concentreren van de inspanningen op de werkelijke leefgebieden van de soort biedt een kans om de bescherming te versterken waar dat werkelijk nodig is.
