Güney Ukrayna bozkırlarında, henüz Bronz Çağı'nda yığılmış bir kurgan, iki bin yıl sonra bir Sarmat savaşçısının mezarını bağrına bastı. Herson oblastındaki Şçastlivtsevo köyü yakınlarındaki Arabat dilinde yapılan bu buluntu, antik yığma tepelerin nasıl yeni kuşak göçebeler için sonsuz uyku mekânına dönüştüğünü gözler önüne seriyor.
Ukrayna Ulusal Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü'nden Yuri Boltriк ve Yelena Fialko'nun yönetiminde 2018–2019 yıllarında yürütülen kazılar, yüksekliği 1,3 metre, çapı yaklaşık 42 metre olan yığmada farklı çağlara ait 36 gömüt ortaya çıkardı. Bunlardan yalnızca biri Sarmatlara aitti. 25–35 yaşlarındaki savaşçının mezarı, kurganın doruğuna yakın bir yerde, uzunluğu 1,8 metre olan dar bir çukurda bulunuyordu. Adam sırtüstü, başı kuzeybatıya dönük, kolları bedeni boyunca uzanmış halde, muhtemelen ağaç kabuğundan yapılmış bitkisel bir altlık üzerine yatırılmıştı.
Az sayıdaki mezar eşyası arasında, halka biçimli tepelikli, uzunluğu 45–47 santimetre olan demir bir hançer öne çıkıyor. Silah sağ kalçanın yanında duruyordu — Sarmatların onu kemerlerinde taşıdığı alışılmış konumda. Ahşap kının izleri korunmuştu. Ayakların yanında bir koyun bacağı ile kürek kemiği ve tek kulplu bir toprak testi bulundu. Bu tür et sunuları, Erken Demir Çağı göçebeleri için tipiktir.
Görünüşe göre gömüt, MÖ I. yüzyıldan MS I. yüzyıla kadar uzanan döneme tarihleniyor. Başın kuzeybatıya dönük oluşu ve hançerin tipi, savaşçıyı Dinyeper ile Don arasında yaşayan Sarmat gruplarından biri olan Roksolanlar kabilesiyle ilişkilendirmeye olanak tanıyor. Bu göçebeler atlı savaş taktikleriyle ün salmış, sonraları Tuna kıyılarında Roma lejyonlarıyla çatışmaya girmişlerdi.
Buluntu yerinin — Arabat dilinin — stratejik bir önemi vardı: yakınlarda tatlı su kaynakları ve önemli bir kaynak işlevi gören tuzlu göller bulunuyordu. Sikkeler ve tamgalar dahil olmak üzere ticaret izleri, Bosporos Krallığı ve Olbia ile bağlantılara işaret ediyor. Savaşçı, anlaşılan o ki, kıyının bu kesimini denetleyen bir topluluğa mensuptu.
Bronz Çağı kurganının yeniden kullanılması rastlantı değildi. Göçebeler sık sık var olan yığma tepeleri seçer, onlara yeni bir anlam yüklerdi. Bu, yalnızca pratikliği değil, farklı kültürlerin kaderlerinin iç içe geçtiği kutsal bir mekân olarak manzarayı algılamadaki sürekliliği de yansıtır.
Bu tür keşifler, bozkır mezarlıklarının yalnızca geçmişin arşivleri değil, insanın toprakla ve atalarının gelenekleriyle kesintisiz bağının tanıkları olduğunu hatırlatır.
