8 oktober 2026 maakte NASA de nieuwe resultaten van de ruimtetelescoop SPHEREx bekend. Het instrument, dat in maart 2025 werd gelanceerd en door het Jet Propulsion Laboratory wordt beheerd, ontdekt duizenden bruine dwergen tijdens het scannen van de hemel.
Bruine dwergen ontstaan, net als sterren, uit samentrekkende gaswolken, maar hebben niet genoeg massa om waterstoffusie in stand te houden. Deze zwak lichtgevende objecten lijken in veel opzichten op reuzenplaneten zoals Jupiter en Saturnus, maar zweven vrij door de ruimte zonder een moederster en warmen alleen van binnenuit op.
In een artikel dat in The Astrophysical Journal is gepubliceerd, analyseerden wetenschappers de waarnemingen van SPHEREx van 37 nabije bruine dwergen. De temperaturen van de objecten varieerden van ongeveer 2200 tot min 20 graden Celsius. De spectra in 102 kleuren onthulden water, koolstofdioxide, koolstofmonoxide en methaan in hun atmosferen.
‘We zien de signatuur van deze moleculen en hoe die van object tot object verandert over het hele temperatuurbereik’, merkte medeauteur Javie Kirkpatrick van IPAC bij Caltech op. Het team verwerkt al duizenden extra objecten.
Hoofdauteur Zafar Rustamkulov noemde bruine dwergen ‘een soort geitenbokken’: anders dan exoplaneten zijn ze volledig onafhankelijk en doven ze geleidelijk in hun eentje uit. SPHEREx vangt golflengten op die voor telescopen op aarde onbereikbaar zijn door absorptie door de aardatmosfeer.
De moleculaire kenmerken veranderen naarmate de objecten afkoelen en ouder worden. In de overgangsfase dunnen exotische wolken uit en maken ze plaats voor atmosferen die rijk zijn aan methaan. Hedendaagse modellen beschrijven de algemene chemische tendensen goed, maar schieten nog tekort voor de details van de wolkovergangen.
‘Geen twee bruine dwergen lijken op elkaar. Zelfs bij dezelfde temperatuur zien hun spectra er volkomen verschillend uit’, voegde Rustamkulov eraan toe. Kirkpatrick benadrukte dat de ontdekking ertoe aanzet nog meer van zulke ‘donkere zwervers’ te bestuderen.
Wat verbergen deze koude, onafhankelijke werelden in hun chemische verscheidenheid?
SPHEREx blijft dagelijks ongeveer 3600 unieke beelden vastleggen, terwijl de missie tegelijk kaarten van de hemel maakt en helpt bij het zoeken naar interstellair ijs. De gegevens van de missie zijn openbaar toegankelijk voor wetenschappers en het publiek.
